top

Minimalizacja ryzyka w zakresie cen transferowych

Minimalizacja ryzyka w zakresie cen transferowych może odbywać się już poprzez właściwie, zgodne z prawnymi regulacjami przygotowanie przez podatnika dokumentacji podatkowej cen transferowych.

Sporządzenie rzetelnej dokumentacji podatkowej uwzględniającej wymagane przepisami prawa elementy pozwala na uniknięcie opodatkowania doszacowanego dochodu przy zastosowaniu sankcyjnej stawki w wysokości 50% . Polskie przepisy wskazują bowiem, iż jeżeli organy podatkowe lub organy kontroli skarbowej określą dochód podatnika w wysokości wyższej niż zadeklarowana przez podatnika, w związku z dokonaniem transakcji z podmiotem powiązanym, a podatnik nie przedstawi tym organom wymaganej przez te przepisy dokumentacji podatkowej – różnicę między dochodem zadeklarowanym przez podatnika a określonym przez te organy opodatkowuje się stawką 50%.[1]

Zatem zawierając transakcję z podmiotem powiązanym, podatnik powinien mieć na uwadze konieczność sporządzenia dokumentacji podatkowej. Dokumentację, o której mowa powyżej podatnik powinien przygotować w przypadku transakcji przekraczających określone w przepisach podatkowych limity wartościowe. Niemniej należy wskazać, iż jeszcze przed przystąpieniem do przygotowania dokumentacji podatkowej, podatnik powinien określić właściwą dla danej transakcji metodę ustalenia ceny (podatkową lub niepodatkową). Zgodnie z zapisami rozporządzenia MF[2], gdy wartość transakcji ustalono przy wykorzystaniu jednej z metod podatkowych, organy podatkowe kierując się metodą wybraną przez podatnika określają wartość rynkową danej transakcji. Zatem jeśli podatnik wartość transakcji ustalił przy użyciu jednej z metod podatkowych, wówczas istnieje większe prawdopodobieństwo, iż organ podatkowy nie zakwestionuje wybranej przez podatnika metody. Przy założeniu, że wybrana metoda była jedyną właściwą do zastosowania dla danej transakcji, a podatnik jest w stanie uargumentować ten fakt.[3]

Pomimo wskazania przez ustawodawcę w przepisach podatkowych metod ustalania ceny transakcyjnej, polscy podatnicy nie są zobowiązani do korzystania z nich przy określaniu ceny przedmiotu transakcji, z wyłączeniem porozumień w sprawie ustalania cen transakcyjnych. W niektórych sytuacjach zastosowanie metod ustawowych jest niemożliwe, np. ze względu na brak dostępu do porównywalnych danych lub przez wysoki stopień skomplikowania transakcji. Podatnik może wówczas skorzystać z jednej z licznych metod szacowania ceny transakcyjnej, które są szeroko opisywane w literaturze dotyczącej ekonomii i zarządzania.

Dlatego też w sytuacji, gdy podatnik przy ustalaniu wartości transakcji nie kierował się żadną z metod określonych przepisami, wówczas organy podatkowe decydując o wyborze metody mają obowiązek przeprowadzić test wyboru metody. Na wybór metody mają wpływ trzy zasadnicze elementy: przebieg transakcji (w tym funkcje, jakie wykonują dane podmioty w porównywalnych transakcjach, wraz z angażowanymi przez nie aktywami i ponoszonym ryzykiem), dostępność wiarygodnych informacji (niezbędnych do skorzystania z wybranej metody) oraz porównywalność transakcji lub podmiotów.

Istotną kwestią przy zawieraniu transakcji pomiędzy przedsiębiorstwami powiązanymi jest zawieranie ich w formie pisemnej, zazwyczaj są to umowy, porozumienia, umowy zlecenia, itp. Forma pisemna ma charakter wiążący dla celów dowodowych obie strony podpisujące taki dokument, ponadto regulowana jest przepisami prawa i daje większe bezpieczeństwo dla obu podmiotów. Minimalizacja ryzyka odbywa się poprzez szczegółowe określenie w umowie funkcji, jakie będą pełniły w ramach danej transakcji podmioty biorące w niej udział. Następnie wskazanie aktywów jakie angażują podmioty oraz odpowiednie rozmieszczenie ryzyk po obu stronach transakcji. Określenie wszystkich tych elementów w formie dokumentu pisemnego pozwala na uniknięcie w późniejszych relacjach różnego rodzaju konfliktów, a przede wszystkim na sprawne przygotowanie dokumentacji podatkowej, minimalizując przy tym określone powyżej ryzyka związane z jej brakiem.

Warto również wskazać, iż w przypadku zawierania z podmiotem powiązanym transakcji dotyczących dóbr niematerialnych, bardzo istotna jest dowodowość wykonania danego świadczenia na rzecz podmiotu powiązanego. Związane jest to ze szczególnym traktowaniem przez organy podatkowe, jak i organy kontroli, transakcji związanych np. z udostępnianiem wartości niematerialnych i prawnych. W przypadku wartości niematerialnych i prawnych minimalizacja ryzyka w zakresie cen transferowych może odbywać się dzięki dysponowaniu przez podatnika danymi porównawczymi (tzw. benchmarking study). Organ w pierwszej kolejności bada czy niezależne podmioty zawarłyby taką transakcję na warunkach, jakie ustaliły podmioty powiązane. W sytuacji, gdy racjonalnie oczekiwane korzyści podmiotu zawierającego taką transakcję są w sposób oczywisty mniejsze niż poniesione w związku z tą transakcją wydatki, a podmiot nie wskaże rozsądnych przyczyn ich poniesienia, wówczas organy zbadają prawidłowość określenia wysokości poniesionych wydatków.

Na eliminację ryzyka, a tym samy na zwiększenie bezpieczeństwa zasadniczy wpływ ma polityka cen transferowych, która stanowi spójny, zestandaryzowany oraz transparentny zestaw reguł i zasad realizacji transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi, z uwzględnieniem poszczególnych szczebli zarządzania zaplanowanymi dla struktury organizacyjnej grupy kapitałowej. Polityka cen transferowych jest elementem systemu cen transferowych, którego działanie ukierunkowane jest na realizację celów strategicznych oraz operacyjnych przedsiębiorstwa.

Ponadto ograniczeniom bądź też nawet eliminacji ryzyka w obszarze cen transferowych służyć mogą: zawarcie uprzedniego porozumienia cenowego oraz wewnętrzne instrukcje podatkowe.

Uprzednie porozumienia cenowe zapewniają podatnikom bezpie­czeństwo w transakcjach zawieranych z powiązanymi podmiotami, poprzez wyeliminowanie możliwości zakwe­stionowania przyjętego poziomu cen przez organy podatkowe. Uprzednie porozumienia cenowe stanowią dla podatników atrakcyjne rozwiązanie, ponieważ warunki cenowe transakcji między podmiotami powiązanymi są z wyprzedzeniem zaakceptowane przez Ministerstwo Finansów. Oznacza to, że jeżeli postanowienia APA są przestrzegane, podatnik nie ponosi ryzyka zakwestionowania przyjętych cen. Dodatkowo uprzednie porozumienia cenowe ograniczają ryzyko wystąpienia niekorzystnego zjawiska podwójnego opodatkowania.

Ryzyko podatkowe w obszarze cen transferowych może również zminimalizować instrukcja podatkowa, mająca charakter dokumentu wewnętrznego. Celem takiej instrukcji jest przede wszystkim szczegółowe wskazanie reguł, procedur postępowania mających za zadanie optymalizację rozliczeń przy wykorzystaniu cen transferowych zachowując przy tym bezpieczeństwo podatkowe. Instrukcja podatkowa winna obejmować cały przebieg transakcji od momentu jej identyfikacji do momentu sporządzenia kompleksowej dokumentacji podatkowej. W ramach instrukcji podatkowej uregulowane powinny zostać następujące obszary: odpowiedzialności i uprawnienia, transakcji podlegających dokumentowaniu, treści, ewidencji księgowej transakcji zawieranych z podmiotem powiązanym, miejsca przechowywania oraz formy dokumentacji podatkowych.[4]

Zgodnie z powyższym podatnik ma wiele możliwości minimalizacji ryzyk w zakresie cen transferowych. Najbardziej dostępne i oczywiste z narzędzi jakie podatnik może wykorzystać w celu zmniejszenia ryzyka zostały zaprezentowane w niniejszym artykule. Pamiętajmy jednak, że to podatnik podejmuje decyzje kiedy i w jaki sposób z nich skorzysta.


[1] Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych z dnia 15 lutego 1992 r. (Dz. U. Nr 21, poz. 86, z póź. zm.) – art. 19.
[2] Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie sposobu i trybu określania dochodów osób prawnych w drodze oszacowania oraz sposobu i trybu eliminowania podwójnego opodatkowania osób prawnych w przypadku korekty zysków podmiotów powiązanych (Dz. U. z 2009 r. nr 160, poz. 1268 z późn. zm.), dalej: rozporządzenie MF.
[3] M. Jamroży, M. Grużewska-Pepłowska, Minimalizacja ryzyka w zakresie cen transferowych, [w:] Dokumentacja podatkowa cen transferowych, Wydawnictwo ODDK, Gdańsk 2010, s. 443.
[4] Ibidem, s. 446-453.

© DMS TAX Sp. z o.o. 2014

Właściwe wsparcie
dla Twojego biznesu

Świadczymy usługi z zakresu:

 Zobacz >>

Masz kontrolę cen transferowych? Skorzystaj
z pomocy ekspertów DMS TAX.

Skontaktuj się z nami:

Kontrola cen

lub zadzwoń:
+48 71 79 25 991