top

Porozumienia cenowe jako instrument ograniczający ryzyko podatkowe

Uprzednie porozumienia cenowe (tzw. Advance Pricing Arrangement – APA) zostały wprowadzone do polskiego porządku prawnego z dniem 1 stycznia 2006 roku[1]. Zapewniają one podatnikom bezpie­czeństwo w transakcjach zawieranych z powiązanymi podmiotami, poprzez wyeliminowanie możliwości zakwe­stionowania przyjętego poziomu cen przez organy podatkowe.

Zagadnienie cen transferowych staje się coraz popularniejsze. Zwiększone zainteresowanie tą tematyką powodowane jest przede wszystkim postępującym umiędzynarodowianiem przedsiębiorstw wynikającym z globalizacji rynków, co przekłada się także na większą aktywność organów podatkowych w zakresie kontroli. Przygotowywanie dokumentacji podatkowej oraz studiów porównawczych transakcji ogranicza ryzyko nałożenia na podatnika sankcji w postaci domiaru i użycia 50% stawki podatkowej, lecz nie eliminuje go całkowicie.  

Uprzednie porozumienia cenowe stanowią w tym kontekście atrakcyjne dla podatników rozwiązanie, ponieważ warunki cenowe transakcji między podmiotami powiązanymi są z wyprzedzeniem zaakceptowane przez Ministerstwo Finansów. Oznacza to, że jeżeli postanowienia APA są przestrzegane, podatnik nie ponosi ryzyka zakwestionowania przyjętych cen. Dodatkowo uprzednie porozumienia cenowe ograniczają ryzyko wystąpienia niekorzystnego zjawiska podwójnego opodatkowania.

Przepisy Ordynacji Podatkowej pozwalają zawierającym transakcję lub transakcje podmiotom powiąza­nym na wniesienie do Ministra Finansów wniosku o uznanie prawidłowości wyboru i stosowania metody ustalania ceny transakcyjnej.  Decyzja wydana w odpowiedzi na taki wniosek może dotyczyć transakcji zawartych i realizowanych po złożeniu wniosku, jak i transakcji, których realizacja rozpoczęła się przed dniem złożenia wniosku o zawarcie porozu­mienia, a co do których na dzień złożenia wniosku nie prowadzono kontroli podatkowej i nie toczyło się postępo­wanie podatkowe, kontrolne lub postępowanie przed sądem admi­nistracyjnym.

Porozumienia w sprawach ustalania cen transakcyjnych mogą dotyczyć zarówno transakcji pomiędzy podmio­tami krajowymi, jak i pomiędzy podmiotem krajowym a zagranicznym. Typ porozumienia ma wpływ na wysokość opłaty, jaka musi być wniesiona na rachunek Ministerstwa Finansów w terminie 7 dni od dnia złożenia wniosku o uznanie prawi­dłowości wyboru i stosowania metody ustalania ceny transakcyjnej. Wysokość opłaty od wniosku co do zasady wynosi 1% wartości transakcji będącej przed­miotem porozumienia, przy czym dla porozumienia:

1)    jednostronnego (tj. zawieranego między podatnikiem a administracją podatkową, której jurysdykcji podatnik podlega):

  • dotyczącego wyłącznie podmio­tów krajowych wynosi nie mniej niż 5 tys. zł i nie więcej niż 50 tys. zł;
  • dotyczącego podmiotu zagranicz­nego stanowi wartość z przedziału od 20 tys. do 100 tys. zł.

2)    dwustronnego (tj. zawieranego z udziałem administracji podatko­wych dwóch stron transakcji)  oraz

3)    wielostronnego (tj. zawieranych z udziałem krajowej administracji podatkowej oraz administracji podatkowych co najmniej dwóch państw obcych) wynosi od 50 tys. do 200 tys. zł[2].

Procedura zawarcia uprzedniego porozumienia cenowego trwa z reguły od 6 do 18 miesięcy i ma następujący przebieg:

  • przygotowanie wniosku o uznanie prawidłowości wyboru i stosowania metody ustalania ceny transakcyjnej wraz z niezbędnymi załącznikami,
  • złożenie wniosku do Ministra Finansów i wniesienie odpowiedniej opłaty,
  • spotkanie uzgodnieniowe (opcjonalne),
  • wydanie decyzji w sprawie porozumienia,
  • monitorowanie porozumienia.

Wniosek o zawarcie porozumienia cenowego wymaga przegotowania szeregu załączników[3].  Obejmują one m. in. propozycje stosowania metody ustalania ceny transakcyjnej (dalej: metoda), sposób jej używania, prognozy finansowe, na których opiera się kalkulacja ceny transakcyjnej i opis okoliczności mogących mieć wpływ na prawidłowe ustalanie ceny transakcyjnej.

Jeśli w toku postępowania dotyczącego zawarcia porozumienia ceno­wego pojawią się wątpliwości (co do wybranej przez podatnika metody czy też do treści załączonych do wniosku dokumentów) organ właściwy w sprawie porozumienia zwraca się do wnioskującego o wyjaśnienie tych wątpliwości lub przedłożenie dokumentów uzupełniających. W razie potrzeby, możliwe jest także zorganizowanie spotkania uzgodnieniowego.

Zgodnie z Wytycznymi OECD[4]sposób wystawiania potwierdzenia lub zawarcia porozumienia będzie inny dla każdego kraju, a jego forma będzie zależeć od obowiązującego w danym kraju systemu prawnego i przyjętej praktyki”. W Polsce decyzja w sprawie porozumienia cenowego zawiera w szczególności:

  • oznaczenie podmiotów objętych porozumieniem,
  • wskazanie wartości transakcji objętych porozumieniem,
  • wskazanie rodzaju i przedmiotu transakcji oraz okresu[5], którego porozumienie dotyczy,
  • przedstawienie metody ustalania ceny transakcyjnej, algorytmu kalkulacji ceny oraz innych reguł stosowania metody,
  • określenie istotnych warunków będących podstawą stosowania metody, z uwzględnieniem podziału ryzyka, pełnionych funkcji oraz marży realizowanej przez strony transakcji,
  • termin obowiązywania decyzji.

 Decyzja w sprawie porozumienia jest dostarczana podmiotom powiązanym (krajowym i zagranicznym) oraz władzom podatkowym właściwym dla podmiotów zagranicznych, a także naczelnikowi urzędu skarbowego i dyrektorowi urzędu kontroli skarbo­wej właściwym dla wnioskodawcy. Nadmienić należy, że w przypadku znacznej zmiany warunków gospo­darczych mających wpływ na uzgodnioną transakcję, decyzja w sprawie porozumienia cenowego w danej sprawie może być zmieniona lub uchylona na wniosek strony  lub z urzędu.

 W przypadku, gdy podatnik nie stosuje się do ustaleń zawartych w porozumieniu cenowym, APA może zostać unieważnione. Dlatego w Unii Europejskiej ustanowiono obowiązek przed­stawiania organom podatkowym corocznych raportów jako dowodów na poprawną implementację APA i respektowanie jej warunków. Rapor­ty takie powinny zawierać m. in.: dane identyfikujące podmioty powiązane, wielkość sprzedaży uzyskanej przy zastosowaniu uznanej metody ustala­nia ceny transakcyjnej, ceny stoso­wane w transakcjach z podmiotami powiązanymi oraz okres stosowania danej metody[6].

Uprzednie porozumienia cenowe nie cieszą się w naszym kraju dużą popu­lar­nością. Od początku 2006 r. do połowy października 2011 r. złożono jedynie 30 wniosków o zawarcie takiego porozumienia[7]. Może wynikać to z faktu, że instytucja uprzedniego porozumienia cenowego nie jest wolna od wad. Do zasadniczych ograniczeń APA można zaliczyć:

  • względnie wysokie koszty zawarcia porozumienia cenowego,
  • relatywnie wysoki nakład czasowy i administracyjny związany z zawarciem APA,
  • ostateczny kształt porozumienia może znacznie odbiegać od pierwot­nych założeń wnioskodawcy,
  • decyzja w sprawie APA może zostać zmieniona lub uchylona przez Mini­stra Finansów przed upływem umownego terminu jej obowiązywania,
  • obawa, że przekazane przez podatnika w toku postępowania informacje mogą zostać wykorzystane przez organy podatkowe w postępowaniach dotyczących wcześniejszych transakcji.

Nie można jednak lekceważyć korzyści, które mogą być osiągnięte dzięki zawarciu porozumienia. Do podstawowych zalet APA należą:

  • eliminacja ryzyka związanego z oszacowaniem zysków, a w konsekwencji ustalenie kosztów i obciążeń podatkowych na przewidywalnym poziomie,
  • brak konieczności tworzenia rezerw na podatek dochodowy w stosunku do transakcji objętych porozumieniem,
  • wyeliminowanie ryzyka podwójnego opodatkowania (a co za tym idzie uniknięcie procedury wzajemnego porozumiewania, która może zakończyć się niepowodzeniem),
  • wybór metody kształtowania cen transferowych, która w największym stopniu odzwierciedla specyficzną sytuację podatnika,
  • informacje przekazywane przez podatnika są kompleksowe, co zwiększa efektywność podejmowania decyzji przez właściwe organy podatkowe,
  • dobrowolność przekazywania infor­macji i podjęcie współpracy z władza­mi podatkowymi już na etapie planowania transakcji zwięk­sza prawdopodobieństwo uzyskania decyzji satysfakcjonującej podatnika.

 Możliwość zawarcia uprzedniego porozumienia cenowego jest w naszym kraju wciąż niedocenianą formą ograniczania ryzyka podat­kowego i finansowego. Biorąc jed­nak pod uwagę jej zalety należy spodziewać się, że zainteresowanie APA będzie wzrastać i znajdzie ona szersze, niż obecnie, zastosowanie.




[1] Dział II a Ordynacji Podatkowej z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz. U. Nr 137, poz.926) został dodany ustawą z dnia 30.06.2005 r., która weszła w życie 1 stycznia 2006 r.
[2] Art. 20m Ordynacji Podatkowej z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz. U. Nr 137, poz.926)
[3] Ich szczegółowy wykaz został przedstawiony w art. 20f. Ordynacji Podatkowej z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz. U. Nr 137, poz.926).
[4] OECD Transfer Pricing Guidelines for Multinational Enterprises and Tax Administrations, Paryż 2010 r.
[5] Termin obowiązywania decyzji w sprawie porozumienia cenowego nie może być dłuższy niż 5 lat, z zastrzeżeniem, że może być on przedłużany na kolejne 5 – letnie okresy na wniosek podmiotu powiązanego, złożony nie później niż na 6 miesięcy przed upływem pierwotnego terminu obowiązywania porozumienia. Przedłużenie porozumienia wiąże się z opłatą w wysokości ½ opłaty należnej od wniosku o zawarcie porozumienia.
[6] J. Wyciślok, Ceny transferowe: przedsiębiorstwa powiązane, przerzucanie dochodów, wyd. C.H. Beck, Warszawa 2006, s.270.
[7] Dane pochodzą z artykułu: Statystyki dotyczące porozumień cenowych, KPMG, Listopad 2011

© DMS TAX Sp. z o.o. 2014

Właściwe wsparcie
dla Twojego biznesu

Świadczymy usługi z zakresu:

 Zobacz >>

Masz kontrolę cen transferowych? Skorzystaj
z pomocy ekspertów DMS TAX.

Skontaktuj się z nami:

Kontrola cen

lub zadzwoń:
+48 71 79 25 991