top

Procedura realizacji transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi

Grupy kapitałowe dążąc do optymalizacji wyników swoich przedsięwzięć gospodarczych prowadzonych w ramach spółek do nich należących, wykorzystują politykę cen transferowych jako narzędzie służące do realizacji pewnych zamierzonych i zaplanowanych celów i zdań stawianych przez zarząd korporacji.

Grupę kapitałową (dalej: GK, grupa) możemy w skrócie zdefiniować jako strukturę łączącą podmioty w niej funkcjonujące za pomocą związków kapitałowych bądź osobowych. Aby można było mówić o związkach pomiędzy podmiotami muszą być spełnione warunki określone art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: updop), który szczegółowo określa w jakich przypadkach mamy do czynienia z podmiotami powiązanymi. W ramach GK wyróżnić należy spółkę dominującą tzw. „spółkę matkę” oraz spółki od niej zależne – podmioty kontrolowane przez spółkę dominującą. Przedsiębiorstwa te są elementami struktury GK, których zadaniem jest realizacja określonych przez zarząd korporacji funkcji na rzecz innych podmiotów działających w grupie. Działania takie pozwalają na efektywne zarządzanie całą grupą oraz wykorzystanie posiadanej wiedzy w takim stopniu, aby wyspecjalizowane podmioty wykonywały czynności podstawowe związane z prowadzeniem działalności gospodarczej na rzecz grupy. Podmioty te wykonują w szczególności czynności niezbędne do funkcjonowania poszczególnych przedsiębiorstw takie jak: obsługa informatyczna, zarządzanie strategiczne, marketing, obsługa administracyjna, itp.

Niemniej funkcjonowanie w ramach GK to nie tylko i wyłącznie same korzyści, bowiem działanie na rynku tak dużego podmiotu jakim jest GK niesie za sobą przede wszystkim znaczne koszty związane z prowadzeniem poszczególnych działalności gospodarczych oraz ryzyka podatkowe związane z zawieraniem transakcji z podmiotami powiązanymi.
A co za tym idzie w wielu przypadkach może to generować obowiązek tworzenia dokumentacji podatkowych cen transferowych zgodnych z zapisami art. 9a updop.

Przechodząc do kluczowej kwestii niniejszego artykułu, którą jest polityka cen transferowych (dalej: PCT, polityka), wskazać należy, iż PCT określić możemy jako, zbiór zasad i reguł postępowania podmiotów należących do GK w zakresie zawierania przez nie transakcji wewnątrzgrupowych. Reguły i zasady postępowania wyznacza komórka decyzyjna grupy, która takim działaniem zmierza do realizacji określonych celów. PCT jest więc interdyscyplinarnym narzędziem ekonomicznym, służącym zarządzaniu przedsiębiorstwem w wielu aspektach.[1]

Polityka cen transferowych dotyczy spółki matki i wszystkich podmiotów bezpośrednio, pośrednio, kapitałowo bądź osobowo od niej zależnych, działających zarówno na terenie Polski jak i poza jej granicami. PCT opracowuje się w celu optymalizacji zarządzania procesem zawierania transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi z uwzględnieniem tworzenia dokumentacji podatkowych do tych transakcji. Ponadto określa ona ogólne zasady postępowania jednostek grupy przy zawieraniu transakcji wewnątrzgrupowych, narzędzia zarządzania procesem tworzenia dokumentacji oraz wyznacza osoby zobowiązane i/lub uprawnione do określania szczegółowych zasad i podejmowania decyzji we wskazanych
w niniejszym dokumencie kwestiach. W szczególności PCT determinowana jest przez następujące czynniki (przedstawione wraz z ich hierarchizacją):

  • minimalizację ryzyka szacowania cen w transakcjach pomiędzy podmiotami powiązanymi,
  • minimalizację ryzyka rozliczania transakcji z pominięciem cen i realiów rynkowych,
  • minimalizację ryzyka sankcji z Kodeksu karnego skarbowego,
  • minimalizację naruszenia giełdowych obowiązków sprawozdawczych,
  • minimalizację ryzyka pogorszenia reputacji firmy,
  • minimalizację kar z Ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych.

Politykę cen transferowych opracowuje się przede wszystkim w celu optymalizacji zarządzania procesem zawierania transakcji pomiędzy przedsiębiorstwami z grupy –
na cel ten składa się w szczególności wypracowanie jednolitego modelu rozliczeń dla określonego rodzaju transakcji wraz z przyjętą metodą kalkulacji ceny oraz wypracowanie jednorodnego szablonu dokumentacji podatkowej. Wskazać należy, iż posiadanie przez GK dokumentu w postaci PCT minimalizuje ryzyko nieprawidłowego zawierania transakcji przez spółki należące do danej grupy, a co za tym idzie pozwala uniknąć sporu z organami w zakresie przyjętego modelu rozliczeń dla danego typu wykonywanych świadczeń na rzecz podmiotu powiązanego. Spisanie norm postępowania w postaci PCT dla dużych holdingów, znacznie ułatwia współpracę pomiędzy przedsiębiorstwami zależnymi – przede wszystkim skraca czas działania związanego z przygotowaniem umowy, zebraniem kompletu dokumentów i informacji.

Jednak aby można było mówić o typach transakcji jakie mają miejsce w ramach danej grupy, należy przeanalizować funkcje realizowane przez podmioty dla przedsiębiorstw powiązanych, a następnie prześledzić procesy jakie zachodzą wewnątrz grupy. Tak przeprowadzona analiza pozwoli na ustalenie rodzajów transakcji oraz ich warunków brzegowych. Typowymi transakcjami świadczonymi wewnątrzgrupowymi są usługi IIT, usługi rachunkowo-księgowe, usługi zarządzania strategicznego, usługi finansowe, najem powierzchni, usługi marketingowe, itp. 

W związku z tym, iż zazwyczaj GK w swoich strukturach mają wiele spółek, a transakcje zawierane pomiędzy tymi przedsiębiorstwami są różne, warto w PCT określić również schemat obiegu dokumentów i przekazywania informacji niezbędnych do prawidłowego zawarcia transakcji oraz przygotowania dokumentacji podatkowej cen transferowych. Ponadto należy również wskazać osoby odpowiedzialne za realizację PCT w poszczególnych spółkach, które będą odpowiadać za spójność warunków zawierania transakcji w ramach GK zgodnych z wyznaczonymi regułami zaprezentowanymi w polityce.

Dodatkowo przy występowaniu znacznej skali transakcji z podmiotami powiązanymi, przydatne staje się oprogramowanie informatyczne, pozwalające na efektywne zarządzanie cenami transferowymi. Narzędzie takie ułatwia proces gromadzenia dokumentów i informacji z systemów finansowych spółek grupy, co niewątpliwie wpływa na skrócenie czasu przygotowania dokumentacji podatkowej. Brak takiego oprogramowania na pewno przysporzy więcej pracy „ręcznej”, a co za tym idzie 7 dni
na przedłożenie dokumentacji dla organów skarbowych może nie wystarczyć na zgromadzenie niezbędnych danych i informacji.

Podsumowując zalecane jest, aby grupy kapitałowe posiadały w formie aktu korporacyjnego politykę cen transferowych, w której zgodnie z powyższymi zapisami, szczegółowo określą zasady zawierania transakcji z podmiotami powiązanymi, co pozwoli im uniknąć podejmowania błędnych decyzji oraz pozwoli na dokonywanie transakcji na bazie racjonalnych przesłanek.


[1] S. Sojak, Ceny transferowe. Teoria i praktyka, Warszawa 2001, s. 147.

© DMS TAX Sp. z o.o. 2014

Właściwe wsparcie
dla Twojego biznesu

Świadczymy usługi z zakresu:

 Zobacz >>

Masz kontrolę cen transferowych? Skorzystaj
z pomocy ekspertów DMS TAX.

Skontaktuj się z nami:

Kontrola cen

lub zadzwoń:
+48 71 79 25 991