top

Profil funkcjonalny podmiotów powiązanych

W ramach analizy funkcjonalnej następuje podział ekonomicznie istotnych funkcji pomiędzy podmioty uczestniczące w danej transakcji, wraz ze wskazaniem angażowanych przez nie aktywów oraz ponoszonych ryzyk. Kierując się analizą funkcjonalną możliwe jest określenie profili funkcjonalnych dla każdego z przedsiębiorstw, determinujących wybór właściwej metody ustalenia wartości transakcji. Profil funkcjonalny pozwala na dokładne sprecyzowanie roli jaką odgrywa dany podmiot w relacjach z kontrahentem, z którym zawiera transakcje.

Profil funkcjonalny podmiotów produkcyjnych
Podmioty zajmujące się produkcją podzielić można na:

  • tzw. producentów kontraktowych (ang. contract manufacturer) i przetwórców (ang. toll manufacturer), którzy ponoszą niewielkie ryzyko gospodarcze oraz
  • tzw. producentów o rozwiniętych funkcjach (ang. fully-fledged manufacturers) ponoszących znaczne ryzyko gospodarcze.

Wskazani producenci kontraktowi produkcję rozpoczynają dopiero w momencie otrzymania zlecenia produkcji od odbiorcy, który szczegółowo określa rodzaj wyrobu oraz jego ilość.  Ponadto odbiorca zobowiązany jest do odbioru zamówienia w z góry ustalonym terminie i na z góry ustalonych warunkach. Natomiast podmiot produkujący (producent) zobowiązuje się do terminowej realizacji zamówienia wraz z przestrzeganiem ilości zamówionych wyrobów. Ponadto zobowiązany jest on do produkcji danego wyrobu zgodnie z przyjętą technologią wykorzystywaną do produkcji określonego rodzaju wyrobów.

W ramach profilu funkcjonalnego podmiotów produkcyjnych podobnym do producenta kontraktowego jest profil funkcjonalny przetwórcy. Profil ten charakteryzuje się tym, że to odbiorca dostarcza materiał (surowiec), na którym producent wykonuje usługę produkcyjną. Dlatego też nie dysponuje on tytułem własności wyprodukowanych wyrobów.

Przy obu wskazanych powyżej profilach producenta kontraktowego oraz przetwórcy to zamawiający wyrób jest odpowiedzialny za odbiór zamówionych przez siebie produktów. W związku z tym to on ponosi pełne ryzyko rynkowe związane z wykorzystaniem zamówionych produktów. A już największe ryzyko ponoszą dystrybutorzy, którzy zamawiając wyroby w celu ich dalszej sprzedaży nie mają gwarancji, iż sprzedadzą je dalej po planowanych cenach, w planowanych terminach i wielkości. Dlatego też brak ryzyka po stronie producentów, w przypadku profilu producentów kontraktowych  oraz przetwórców, wpływa na poziom ich wynagrodzenia. W związku z tym, iż w danych transakcjach producenci ci ponoszą nieznaczne ryzyko, wynagrodzenie im należne powinno być ukształtowane na poziomie, pozwalającym na pokrycie kosztów działalności oraz wygenerowanie stabilnego zysku. 

Natomiast producenci o rozwiniętych funkcjach ponoszą pełne ryzyko, które jest związane z tym, iż nie mają oni gwarancji dalszej sprzedaży wyprodukowanych wyrobów. Współpraca producentów o rozwiniętych funkcjach i odbiorców ma miejsce w przypadkach, gdy mają oni potwierdzenie od swoich nabywców na zakup określonej ilości wyrobu, bądź też kierują się popytem na dany wyrób lub też swoimi potrzebami produkcyjnymi. Ponadto producenci tacy mogą ponosić koszty działań reklamowych i marketingowych gdyż, są to wydatki wspierające sprzedaż. W związku z tym, iż producent o rozwiniętych funkcjach ponosi większe ryzyko, niż producent kontraktowy i przetwórca, będzie on generował większe zyski w dłuższym okresie czasu.     

Profil funkcjonalny podmiotów handlowych
W ramach wskazanego profilu wyróżnić możemy:

  • agentów (ang. commissionaires);
  • dystrybutorów o funkcjach podstawowych (ang. stripped buysell entities);
  • dystrybutorów o rozwiniętych funkcjach (ang. fully-fledged distributors) oraz
  • centralnych przedsiębiorców (ang. entrepreneurs).

Działania agentów polegają na pozyskiwaniu nabywców wyrobów za pomocą pośrednictwa. W grupie przedsiębiorstw powiązanych agent pełni funkcje związane z reprezentacją poszczególnych producentów (funkcjonujących w ramach grupy). Zatem głównym aktywem angażowanym przez agenta jest jego wiedza na temat rynku zbytu.  Agenci mogą również wykonywać funkcje związane np. z wystawianiem faktur dla klientów dostawcy czy wydawaniem towarów z magazynu dla klientów dostawcy. Działalność agencyjna może także przejawiać się w pośrednictwie przy sprzedaży usług. W związku z tym, iż agenci pełnią ograniczone funkcje ich wynagrodzenie ustala się na stałym poziomie zapewniającym im wygenerowanie minimalnego zysku.

Dystrybutorzy o funkcjach podstawowych prowadzą działalność w zakresie zakupu od podmiotu powiązanego towarów, na które aktualnie jest popyt, w odpowiedniej ilości, następnie zakupione towary odsprzedają do podmiotów zewnętrznych. Zatem zamówienia jakie otrzymują do realizacji są krótkookresowe. Towary handlowe, które nabywają stają się ich własnością (w przeciwieństwie do agentów). Dystrybutorzy o ograniczonych funkcjach zajmują się działaniami marketingowymi i reklamowymi w minimalnym zakresie. W związku z tym, iż ponoszą oni niewielkie ryzyko rynkowe, ich wynagrodzenie jest na takim poziomie, aby zapewnić im zwrot związany z pełnieniem określonych funkcji (marża brutto wygenerowana na określonym poziomie). Dlatego też dostawcy przy określaniu ceny korzystają najczęściej z metody ceny odprzedaży.

Z kolei dystrybutorzy o rozwiniętych funkcjach prowadzą działalność w zakresie pełnej obsługi sprecyzowanego rynku zbytu. Zajmują się wprowadzeniem na określony rynek towaru, który zakupili wcześniej od dostawcy, wraz z prowadzeniem działalności promocyjnej i reklamowej, mającej na celu wspieranie sprzedaży. Należy przy tym wskazać, iż w takich przypadkach to dystrybutorzy ponoszą ryzyko z tym związane. Zazwyczaj dystrybutorzy o rozwiniętych funkcjach współdziałają z producentami kontraktowymi. Po ich stronie powstaje pełne ryzyko rynkowe, związane z tym, iż nie mają oni pewności, że towary jakie gromadzą na magazynie zostaną dalej odsprzedane. Dlatego też, ich wynagrodzenie związane jest z rynkiem, a dokładniej z jego uwarunkowaniami. Wynagrodzenie jest najczęściej ustalone przy wykorzystaniu metody koszt plus.

Jeśli chodzi o centralnych przedsiębiorców, ponoszą oni wysokie ryzyko rynkowe, co jest spowodowane tym, że zajmują się oni prowadzeniem działalności na bardzo dużą skalę. A zatem muszą oni obsługiwać wiele rynków zbytu jednocześnie, aczkolwiek przy wprowadzaniu towarów na danych rynkach wspomagają ich dystrybutorzy lokalni o ograniczonych funkcjach. W takich przypadkach przedsiębiorcy centrali stanowią centrum zaopatrzeniowe dla tych dystrybutorów oraz prowadzą działalność w zakresie wspierania pozostałych podmiotów funkcjonujących w ramach jednej grupy w obrocie towarowym. Warto również wskazać, że zazwyczaj przedsiębiorcy centrali są posiadaczami wartości niematerialnych i prawnych.  

Profil funkcjonalny podmiotów usługowych
W ramach tego profilu możemy wymienić przedsiębiorców, którzy zajmują się świadczeniem usług na rzecz podmiotów z grupy. Wyróżniamy:

  • centra usługowe, które są wyspecjalizowane w świadczeniu usług związanych ze wsparciem operacyjnym;
  • podmioty, które zajmują się pracami badawczo-rozwojowymi.

Działalność centrów usługowych w ramach grupy, zazwyczaj w dużych holdingach, opiera się o świadczenie określonego rodzaju usług na rzecz podmiotów z grupy, których celem jest wsparcie przy prowadzeniu przez te podmioty działalności gospodarczej. Rodzajami usług jakie zazwyczaj są wykonywane w ramach centrum usługowego mogą być: zarządzanie i marketing, usługi informatyczne, administracyjne, księgowe, itp. Wynagrodzenie centrów usług najczęściej ustalane jest na podstawie kosztów jakie zostały poniesione na wykonanie danej usługi. Koszty wykonania poszczególnych usług wsparcia dzielone są proporcjonalnie pomiędzy podmioty, które je nabywają. Kwota jaką dany podmiot jest zobowiązany zapłacić za wykonanie określonej usługi, powinna obejmować narzut zysku.

Przyjęty powyżej model rozliczania usług wsparcia związany jest z tym, iż usługi takie zazwyczaj świadczone są na rzecz podmiotów z grupy, nie ma tutaj mowy o świadczeniu usług wsparcia dla podmiotów zewnętrznych. Poza tym usługi te są specyficzne ze względu na to, iż odpowiadają one konkretnemu zapotrzebowaniu podmiotów powiązanych.

Ostatnim z podmiotów jakie wyróżniamy w ramach profilu funkcjonalnego podmiotów usługowych są podmioty prowadzące prace badawczo-rozwojowe. Podmioty te są odpowiedzialne za rozwój nowych technologii produkcji oraz nowych produktów. Zazwyczaj podmioty te nie są właścicielami praw do wartości niematerialnych, ponieważ otrzymują one wynagrodzenie w ramach umowy CCA lub umowy licencyjnej, na bieżąco od podmiotów, które wykorzystują te prawa. Kalkulacja wynagrodzenia przeprowadzana jest w podobny sposób jak w przypadku centrów usługowych (koszty powiększone o narzut zysku). [1]  

 


[1] Artykuł przygotowany w oparciu o: Ceny transferowe. Skuteczne zarządzanie ryzykiem podatkowym, Opracowane przez Zespół Cen Transferowych firmy Deloitte. 

© DMS TAX Sp. z o.o. 2014

Właściwe wsparcie
dla Twojego biznesu

Świadczymy usługi z zakresu:

 Zobacz >>

Masz kontrolę cen transferowych? Skorzystaj
z pomocy ekspertów DMS TAX.

Skontaktuj się z nami:

Kontrola cen

lub zadzwoń:
+48 71 79 25 991