top

Ekonomiczny model ustalania cen transferowych

Model ekonomiczny ustalania cen jest funkcją dwóch zmiennych, która wiąże cenę z wielkością sprzedaży. Model ten zakłada, iż przedsiębiorstwo podczas ustalania ceny transferowej opiera się o mechanizm cenowy maksymalizujący zysk poprzez wielkość wymiany wewnętrznej.

Inaczej mówiąc, poszukuje się ceny optymalnej, uwzględniającej zarówno ceny konkurentów rynkowych, jak też konsumentów w stosunku do zaproponowanego poziomu cen i oczywiście bierze się pod uwagę poziom własnych kosztów.

Założenia modelu odnoszą się do tego, iż przedsiębiorstwo w swoich strukturach składa się z dwóch oddziałów (producenta/dostawcy oraz odbiorcy) spełniających określone funkcje w ramach tego przedsiębiorstwa. Wielkość produkcji pierwszego oddziału nie ma znaczenia jeśli chodzi o koszty jakie na jej wytworzenie ponosi oddział drugi. Popyt zewnętrzny na produkty czy to pierwszego, czy też drugiego oddziału, nie wpływa na siebie wzajemnie. W związku z tym, iż głównym założeniem tego modelu jest maksymalizacja zysku całego przedsiębiorstwa, autonomia oddziałów musi być ograniczona w pewnym stopniu. 

W przypadku modelu ekonomicznego to rynek zewnętrzny półproduktów ma bezpośredni i znaczący wpływ na określanie ceny transferowej przez przedsiębiorstwo. Przy czym należy mieć na uwadze, że ustalona cena (pomimo jej kształtowania przez rynek) winna być określona przez przedsiębiorstwo na optymalnym poziomie, pozwalającym na wygenerowanie zysku jaki planuje ono osiągnąć przy uwzględnieniu panujących realiów rynkowych. Działaniem optymalizującym, mającym wpływ na ustalenie ceny na właściwym poziomie, powinno być wspólne podejmowanie decyzji. Bowiem podejmowane przez oddziały (po części) samodzielne decyzje muszą być zgodne z interesem całego przedsiębiorstwa. Dlatego też model ten zmierza do ustalenia teoretycznie optymalnej ceny transferowej, traktowanej jako zmienna decyzyjna.

Kierując się założeniem, iż rynek jest doskonale konkurencyjny optymalną ceną transferową będzie cena rynkowa. W przypadku, gdyby pojawiły się koszty związane ze sprzedażą danego produktu na rynku zewnętrznym, wówczas przy ustalaniu ceny transferowej należy pamiętać o pomniejszeniu jej o koszty sprzedaży, gdyż nie wystąpią one przy sprzedaży produktu do podmiotu powiązanego funkcjonującego w strukturach tej samej grupy. Z kolei przy niedoskonałym rynku, hipotetycznie optymalną ceną transferową jest koszt krańcowy dostawcy dotyczący właściwego poziomu produkcji. Jeżeli zdolności wytwórcze dostawcy są ograniczone, wtedy optymalny poziom produkcji wyznaczany jest poprzez programowanie liniowe. Należy przy tym wskazać, iż nie jest wówczas możliwe wyznaczenie właściwej ceny transferowej. 

W praktyce funkcjonowanie modelu ekonomicznego ustalania cen jest bardzo trudne i ograniczone. Związane jest to z szeregiem trudności, które sprawiają, że ustalenie ceny rynkowej jest bardzo skomplikowane i w wielu przypadkach niemożliwe. Dzieje się tak wówczas, gdy sprzedawany produkt wewnątrz grupy ma swój odpowiednik na rynku zewnętrznym, lecz jednak i tak pojawiają się różnice np. jakościowe, różnice w warunkach dostaw, gwarancji bądź płatności, pomiędzy produktem sprzedawanym wewnątrz przedsiębiorstwa, a produktem sprzedawanym na rynku zewnętrznym. Poza tym wpływ na cenę ma również ryzyko związane z niepewnością kontrahentów – transakcja z podmiotem zewnętrznym generuje większe ryzyko.

Reasumując zaprezentowane powyżej przesłanki wskazują, że rynek zewnętrzny nie zawsze jest właściwym punktem odniesienia dla wyceny transferów wewnętrznych, gdyż warunki rynkowe mogą również odbiegać od doskonale konkurencyjnego modelu.[1]


[1] Artykuł przygotowany w oparciu o: P. Kabalski, Ekonomiczny model ustalania cen transferowych, [w:] Rachunkowość w zarządzaniu cenami transferowymi, Wydawnictwo Ośrodek Doradztwa i Doskonalenia Kadr Sp. z o.o., Gdańsk 2001, s. 19-20 oraz 40-43.

© DMS TAX Sp. z o.o. 2014

Właściwe wsparcie
dla Twojego biznesu

Świadczymy usługi z zakresu:

 Zobacz >>

Masz kontrolę cen transferowych? Skorzystaj
z pomocy ekspertów DMS TAX.

Skontaktuj się z nami:

Kontrola cen

lub zadzwoń:
+48 71 79 25 991