top

Ceny transferowe a sprawozdania finansowe

Celem sprawozdań finansowych jest rzetelna i jasna prezentacja sytuacji majątkowej i finansowej oraz wyniku finansowego przedsiębiorstwa.

Funkcje sprawozdania finansowego
Sprawozdanie finansowe pełni w przedsiębiorstwie następujące funkcje:

  • Funkcja informacyjna – dzięki sprawozdaniu określa się stan faktyczny, planuje oraz podejmuje decyzje.
  • Funkcja dokumentacyjna – sprawozdanie stanowi wiarygodne źródło informacji historycznych.
  • Funkcja analityczna – sprawozdanie jest źródłem analiz ekonomiczno-finansowych jednostki.
  • Funkcja kontrolna – dzięki sprawozdaniu możliwe jest przeprowadzenie oceny i kontroli procesów zachodzących w przedsiębiorstwie na przestrzeni określonego horyzontu czasowego. 

Przedmiotem prezentacji w sprawozdaniach finansowych jest działalność podmiotów gospodarczych oraz jej efekty. Niestety pomimo tego, iż sprawozdania finansowe powinny być przygotowane w obiektywny sposób, to i tak grupy zainteresowanych mają poniekąd wpływ na ukształtowanie informacji zawartych w sprawozdaniach. Prezentowane przez przedsiębiorstwa sprawozdania finansowe przygotowywane są w taki sposób, aby maksymalizować korzyści przedsiębiorstwa poprzez dostarczanie informacji, które mogą zadecydować o podejmowaniu przez inwestorów korzystnych dla przedsiębiorstwa decyzji.

Użytkownicy informacji
Grupą, która wpływa na kształt sprawozdań finansowych są użytkownicy informacji ekonomicznych, którzy uważają, że informacje powinny być zaprezentowane w sprawozdaniu w taki sposób, aby ułatwiały podejmowanie przez tych użytkowników optymalnych dla danego przedsiębiorstwa decyzji ekonomicznych. Dlatego zdarza się, że pomiędzy użytkownikami sprawozdań a podmiotem, który je przygotowuje występuje konflikt interesów. Na charakter informacji zawartych w sprawozdaniu finansowych poza wymienionymi powyżej czynnikami, wpływ ma również opinia biegłego rewidenta, który dokonuje rewizji sprawozdań finansowych.

Wpływ cen transferowych na wyniki finansowe
W praktyce odnotowuje się znaczny wpływ cen transferowych na wyniki grupy oraz jej przedsiębiorstw – w szczególności na wielkość zysku – wykazywane w sprawozdaniach finansowych. Ceny transferowe wpływają nie tylko na kształtowanie przychodu spółki dokonującej sprzedaży produktu, ale również na koszty podmiotu, dokonującego zakupu danego produktu. Transfer aktywów trwałych również wiąże się z wpływem cen transferowych, które determinują wartość majątku podmiotu nabywającego te aktywa.

Ponadto przy transakcjach dotyczących materiałów, surowców, wyrobów gotowych i półproduktów ceny transferowe mają wpływ na przychody operacyjne podmiotu dokonującego sprzedaży oraz tym samym na koszty operacyjne nabywcy, co warunkuje zyski poszczególnych podmiotów. Przy transferze wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych składników majątku trwałego, cena transferowa oddziałuje na przychody zbywcy (czyli na jego zysk). Z kolei u kupującego będzie ona wpływała na wartość majątku trwałego i na koszty operacyjne, a w konsekwencji na zysk.

W transakcjach dotyczących usług cena transferowa tradycyjnie ma wpływ na przychody sprzedawcy i koszty nabywcy oraz determinuje poziom zysku po obu stronach. Przy podziale kosztów wspólnych należy zwrócić uwagę na sposób podziału, gdyż ma on wpływ na koszty operacyjne wspólne danej grupy, a przez to na zyski przedsiębiorstw wchodzących w skład danej grupy. Ostatnią grupą transakcji, na które oddziałują ceny transferowe są usługi finansowe, na przykład przy pożyczkach wpływ na przychody będą miały odsetki od udzielonych pożyczek bądź też wielkość prowizji, z kolei u nabywcy (pożyczkobiorcy) wpływ ten wystąpi po stronie kosztów finansowych.[1]

Zatem przedsiębiorstwo przyjmując określony poziom cen transferowych może kształtować wynik finansowy poprzez zaprezentowanie wymaganych informacji w taki sposób, aby zostały one odebrane korzystnie przez użytkowników sprawozdania finansowego. Sterowanie cenami transferowymi powodowane jest różnymi celami podmiotu, którymi mogą być w szczególności wykazanie niskiej rentowności oddziału, transfer zysku za granice, uargumentowanie wyższej ceny produktu końcowego, zaniżenie bądź zawyżenie zysku grupy, itp.   

Zakres i obszary oddziaływań cen transferowych na poszczególne grupy użytkowników sprawozdania finansowego:

  • Właściciele i inwestorzy: ocena zarządu, podział zysku, decyzje związane z inwestycjami,
  • Pracownicy i związki zawodowe: poziom wynagrodzeń, świadczenia socjalne, miejsca pracy, warunki pracy, ocena kierownictwa,
  • Kredytodawcy: decyzje kredytowe, ocena zdolności, spłaty zadłużenia,
  • Społeczeństwo: ceny dóbr i usług, miejsca pracy, wynagrodzenia i dochody, stopa życiowa, środowisko naturalne,
  • Agendy rządowe: polityka antymonopolowa, polityka zatrudnienia, polityka przemysłowa, prywatyzacja, kontrakty rządowe, subsydia,
  • Dostawcy: wybór partnerów handlowych, ocena ryzyka operacyjnego.[2]

Powyżej zaprezentowana lista użytkowników sprawozdań finansowych wraz z decyzjami jakie podejmują ukazuje, iż niezwykle ważne jest usankcjonowanie również w rachunkowości problemu wyceny transferów między przedsiębiorstwami powiązanymi, gdyż niewątpliwie wpływają one na wynik finansowy przedsiębiorstwa.

Zgodnie bowiem z zapisami ustawy o rachunkowości w sprawozdaniu finansowym w informacjach dodatkowych należy uwzględnić informacje o istotnych transakcjach zawartych przez jednostkę na innych warunkach niż rynkowe ze stronami powiązanymi wraz z określeniem charakteru tych transakcji. Informacje w zakresie poszczególnych transakcji mogą być zgrupowane według ich rodzaju. Wyjątkiem jest przypadek, gdy informacje na temat danych transakcji są niezbędne dla zrozumienia ich wpływu na sytuację majątkową, finansową oraz na wynik finansowy danej jednostki.[3] Ponadto w sprawozdaniu finansowym powinno się uwzględnić informacje o wspólnych przedsięwzięciach, które nie podlegają konsolidacji, w tym informacje o transakcjach z jednostkami powiązanymi.[4]

Reasumując, ceny transferowe wpływają na obraz sytuacji finansowej oraz dokonań podmiotów prezentowany w sprawozdaniach finansowych, determinując istotę decyzji ekonomicznych podejmowanych przez użytkowników informacji finansowych. Zatem zgodnie z powyższymi rozważaniami możemy dojść do wniosku, iż ceny transferowe są bardzo ważnym czynnikiem determinującym długookresową ekonomiczną efektywność grupy.


[1] P. Kabalski, Wpływ cen transferowych na obraz sytuacji finansowej i wyniku finansowego podmiotu prezentowany w sprawozdaniach finansowych, [w:] Rachunkowość w zarządzaniu cenami transferowymi, Wydawnictwo Ośrodek Doradztwa i Doskonalenia Kadr Sp. z o.o., Gdańsk 2001, s. 162.
[2] Ibidem s. 164.
[3] Ustawa o rachunkowości z dnia 29 września 1994 r. (Dz.U. Nr 121, poz. 591) – pkt. 4 ust. 2 załącznika nr 1 do ustawy.
[4] Ustawa o rachunkowości z dnia 29 września 1994 r. (Dz.U. Nr 121, poz. 591) – pkt. 6 ust. 2 załącznika nr 1 do ustawy.

© DMS TAX Sp. z o.o. 2014

Właściwe wsparcie
dla Twojego biznesu

Świadczymy usługi z zakresu:

 Zobacz >>

Masz kontrolę cen transferowych? Skorzystaj
z pomocy ekspertów DMS TAX.

Skontaktuj się z nami:

Kontrola cen

lub zadzwoń:
+48 71 79 25 991