top

Rachunek kosztów cyklu życia produktów

Nowoczesne rachunki kosztów używane w przedsiębiorstwach oparte są nie tylko na zasadach księgowych i rachunkowych, ale też na teoriach tworzonych przez różne dziedziny nauk o zarządzaniu przedsiębiorstwem. Tak jest między innymi w przypadku rachunku kosztów cyklu życia produktu, który oparty został na klasycznej teorii marketingowej opisującej fazy, przez które przechodzi produkt podczas swojej całkowitej obecności na rynku. Cykl życia produktu definiuje się jako okres, w którym produkt nabywa zdolność do zaspokajania potrzeb klienta, a po upływie pewnego czasu zdolność tę traci.

Rachunek cyklu życia produktu jako jedna z nowoczesnych koncepcji rachunku kosztów przyjmuje założenie, że w różnych fazach procesu związanego z produktem generowane są inne typy i poziomy przychodów i kosztów. Rachunek ten dostarcza swojemu użytkownikowi informacji o przewidywanych kosztach, które będzie trzeba ponieść w okresie całego cyklu życia danego produktu oraz o możliwych do osiągnięcia zyskach z jego sprzedaży.

Rachunek cyklu życia sprawdza się w szacowaniu rentowności produktu w długim okresie. Umożliwia on też lepsze planowanie i zarządzanie kosztami związanymi z danym produktem, co pozwala zminimalizować te koszty podczas całego cyklu życia produktu.

Funkcjonowanie produktu na rynku w ramach teorii cyklu życia przedstawiane jest w podziale na stadia, zbliżone do naturalnych etapów ludzkiego życia. Są to:

  • projektowanie i rozwój, 
  • wprowadzenie,
  • wzrost,
  • dojrzałość,
  • schyłek
  • likwidacja.

Projektowanie i rozwój
Projektowanie i rozwój
stanowi najbardziej praco- i kapitałochłonny etap całego cyklu życia produktu. W tej fazie produkt nie przynosi żadnych zysków. Prowadzone są jedynie prace projektowe i przygotowawcze do produkcji oraz testy i badania rynkowe dotyczące nowego wyrobu.

Wprowadzenie
Wprowadzenie na rynek
następuje, gdy produkt zostanie opracowany i wdrożony do produkcji. Na tym etapie pojawiają się koszty produkcji, sprzedaży i promocji, która początkowo musi być zintensyfikowana, by wzbudzić w potencjalnych klientach świadomość pojawienia się na rynku nowego produktu. W tej fazie mogą się również pojawić pierwsze przychody ze sprzedaży produktu. Jednakże, etap ten jest zazwyczaj zbyt wczesny by mówić o wypracowaniu zysku – spowodowane jest to dużymi kosztami, dość nielicznymi kanałami dystrybucji oraz nierozbudzonym jeszcze popytem na produkt.

Wzrost
Rosnący popyt przekłada się na wzrost wolumenu sprzedaży w tej fazie, co oznacza nie tylko wyższe przychody, lecz również wzrost kosztów dystrybucji (poprzez wzrost liczby kanałów sprzedaży) oraz kosztów wytworzenia większej ilości produktów. Jednocześnie zmniejszają się jednostkowe koszty produkcji i reklamy, a sprzedaż może być pobudzana przez obniżenie cen. Zakłada się, że w fazie wzrostu skumulowane przychody ze sprzedaży powinny przekroczyć wielkość skumulowanych kosztów. Spełnienie tego warunku jest niezbędne, aby móc mówić o opłacalnej produkcji. Zaznaczyć należy, że na tym etapie pojawia się coraz silniejsza konkurencja na rynku, co przekłada się na konieczność ciągłego ulepszania produktu.

Dojrzałość
Dojrzałość
oznacza, że rynek nasycił się już produktem, a popyt na niego przestał wzrastać i ustabilizował się. Dopiero pod koniec tej fazy rozpoczyna się powolny spadek sprzedaży. Początkowo wolumen sprzedaży wzrasta, ale jego tempo wzrostu maleje, co oznacza że produkt jest rozpoznawalny, lecz staje się przy tym coraz mniej atrakcyjny. Na rynku funkcjonuje też zazwyczaj coraz liczniejsza grupa konkurentów. Okres ten uważany jest za najlepszy dla przedsiębiorstwa w całym cyklu życia produktu, ponieważ pozwala na uzyskiwanie przez przedsiębiorstwo zysków przy znanym poziomie kosztów. Dlatego też przedsiębiorstwa często podejmują działania (np. zlecają kolejne badania rynku, unowocześniają produkt czy też zmieniają kampanie reklamowe) w celu wydłużenia tego etapu. Niektóre przedsiębiorstwa poszukają też nowych rynków zbytu. Często również na tym etapie cena produktu jest obniżana.

Schyłek
Etap, w którym następuje spadek sprzedaży pociągający za sobą ograniczanie produkcji. Zjawiska te spowodowane są naturalnym starzeniem się produktu oraz sporą konkurencją. Łączy się to także z ograniczaniem kosztów promocji i dystrybucji oraz zaniechaniem dalszych działań mogących wpłynąć na doskonalenie produktu. W tej fazie często pojawiają się także wyprzedaże mające na celu upłynnienie zapasów. Zyski na tym etapie stają się coraz mniejsze, aż w końcu przybierają postać ujemną.

Likwidacja
Ostatni etap cyklu życia produktu. Dochodzi do niej, gdy konsumenci na rynku nie są już dłużej zainteresowani kupnem danego produktu. W tej fazie ponoszone są wszelkie koszty związane z zaniechaniem produkcji oraz likwidacją produktu.

Znajomość powyższych naturalnych etapów cyklu życia produktu i cech dla nich charakterystycznych pozawala z większą dokładnością szacować wysokości kosztów i przychodów uzyskiwanych przez produkt w czasie jego obecności na rynku.

© DMS TAX Sp. z o.o. 2014

Właściwe wsparcie
dla Twojego biznesu

Świadczymy usługi z zakresu:

 Zobacz >>

Masz kontrolę cen transferowych? Skorzystaj
z pomocy ekspertów DMS TAX.

Skontaktuj się z nami:

Kontrola cen

lub zadzwoń:
+48 71 79 25 991