top

Bezpieczne przystanie

Koncepcja bezpiecznych przystani została stworzona przez ekspertów OECD[1] ze względu na występujące w praktyce ograniczenia w zastosowaniu zasady ceny rynkowej.

Podatnik podlegający przepisom o cenach transferowych narażony jest na kontrole i sankcje podatkowe oraz nie jest w stanie precyzyjnie szacować swoich przyszłych obciążeń podatkowych, co zaburza proces planowania w przedsiębiorstwie. Aby złagodzić te negatywne zjawiska, postanowiono umożliwić jurysdykcjom podatkowym tworzenie zestawów kryteriów, których zastosowanie powodowałoby automatyczne zaakceptowanie przyjętego przez podatnika poziomu cen transferowych.

Bezpieczna przystań jest więc ustawową regulacją stosującą się do danej kategorii podatników i zwalniającą tychże podatników z pewnych zobowiązań podatkowych poprzez zastąpienie ich innymi, zwykle prostszymi zobowiązaniami.

Można wyróżnić dwa rodzaje bezpiecznych przystani:

  • pewne transakcje zostają wyłączone z zakresu stosowania przepisów dotyczących wyceny transferu (poprzez ustalenie progów),
  • stosowanie uproszczonych przepisów (np. dzięki ustaleniu przedziałów, w których mieścić się mają marże i zyski).

Przyjęte przez administracje podatkowe wielkości powinny być okresowo rewidowane i podawane do publicznej wiadomości. Zaznaczyć przy tym należy, że bezpieczne przystanie nie obejmują porozumień wymagających uprzedniego ustalenia ceny transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi (APA). Wytyczne OECD w sprawie cen transferowych wskazują następujące cele stosowania bezpiecznych przystani:   

  • Uproszczenie, dla niektórych grup podatników, wymogów w zakresie przestrzegania przepisów dotyczących stosowania zasady ceny rynkowej dla transakcji przeprowadzanych z przedsiębiorstwami powiązanymi. Ważne jest to przede wszystkim w sytuacjach, gdy koszt pozyskania informacji niezbędnych dla prawidłowego zastosowania zasady ceny rynkowej jest nieproporcjonalnie wysoki w stosunku do wartości transakcji. Prostota funkcjonowania instytucji bezpiecznych przystani pozwala na ustalenie ceny transferu bez potrzeby przeprowadzania skomplikowanych obliczeń i poszukiwania danych na temat transakcji porównywalnych.
  • Zapewnienie gwarancji, że cena transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi zostanie zaakceptowana przez administrację podatkową bez dalszej weryfikacji. Tym samym ograniczane jest ryzyko prowadzenia przez organy podatkowe kontroli w zakresie cen transferowych w przedsiębiorstwie podatnika oraz ryzyko doszacowania dochodów podatkowych.
  • Zwolnienie administracji podatkowej z obowiązku weryfikacji i kontroli w zakresie wyceny transferu podatników korzystających z bezpiecznych przystani. Stosowanie instytucji bezpiecznej przystani powoduje, że zamiast skomplikowanego badania zgodności przyjętej ceny transferowej z zasadą ceny rynkowej wystarczy sprawdzić, czy cena transferu mieści się we wskazanym przedziale. Dzięki takiemu rozwiązaniu organy podatkowe mogą poświęcić więcej czasu na analizę transakcji o znacznej wartości i wyższym poziomie skomplikowania.

Koncepcja bezpiecznych przystani nie jest jednak pozbawiona wad. Jednym z niebezpieczeństw wynikających z odgórnego ustalania cen przez organy podatkowe jest możliwość wystąpienia niezgodności z zasadą ceny rynkowej. W celu przestrzegania tej zasady właściwe organy powinny na bieżąco gromadzić i analizować informacje dotyczące poszczególnych sektorów rynku oraz regularnie weryfikować poziom przyjętych w bezpiecznych przystaniach wysokości progów, limitów i przedziałów.

Istnienie bezpiecznych przystani może skłonić podatników do przyjmowania w realizowanych transakcjach cen wyższych niż te, które wynikałby z zastosowania zasady ceny rynkowej. Podatnicy mogą chcieć zmniejszyć swoje obciążenia administracyjne, polegające na opracowaniu dokumentacji cen transferowych, jednocześnie zyskując pewność, że ceny transferu nie zostaną zanegowane przez organy podatkowe. Z punktu widzenia krajowych władz podatkowych sytuacja taka byłaby korzystna, ponieważ podatnicy z góry zgłaszaliby dochód do opodatkowania. Jednakże, pokrzywdzone takim rozwiązaniem byłby zagraniczne przedsiębiorstwa powiązane oraz ich administracje podatkowe, ponieważ zgłoszono by im zafałszowane zyski i dochody do opodatkowania. To zaś tworzyłoby problem nieprawidłowego podziału dochodu podatkowego pomiędzy zainteresowanymi krajami.

Koncepcja bezpiecznych przystani stwarza dodatkowo ryzyko podwójnego opodatkowania. Administracja podatkowa jednego z państw może uznać, że ceny zastosowane w transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi, nie odpowiadają cenom rynkowym i z tego powodu dokonać korekty dochodu z transakcji. OECD stoi przy tym na stanowisku, że podatnik stosując rozwiązania bezpiecznych przystani zdaje sobie sprawę z możliwości wystąpienia podwójnego opodatkowania i w związku z tym to podatnik musi rozważyć czy suma korzyści wynikających z zastosowania bezpiecznych przystani jest większa niż ewentualne koszty. OECD uważa także, że podatnicy stosujący takie rozwiązania powinni mieć zasadniczy zakaz wnoszenia spraw dotyczących podwójnego opodatkowania przed kompetentne organy. Zwolnienie z podwójnego opodatkowania w sytuacji korzystania z instytucji bezpiecznych przystani powinno być możliwe tylko wtedy, gdy państwo pochodzenia drugiej strony transakcji również wdrożyło podobne rozwiązania bądź gdy podatnik jest w stanie udowodnić, że cena wynikająca z zastosowania bezpiecznej przystani jest zgodna z zasadą ceny rynkowej.

Inną wadą bezpiecznych przystani jest tworzenie nierówności w traktowaniu niektórych grup podatników. Nie wszyscy bowiem mogą być objęci uproszczoną procedurą wyznaczania ceny transferowych. Odmienne traktowanie podatników, może być źródłem nieuzasadnionej przewagi konkurencyjnej niektórych grup i odbierane przez pozostałych uczestników rynku jako dyskryminacja.

Jednoznaczna ocena koncepcji bezpiecznych przystani jest trudna ze względu na wielość zarówno jej zalet, jak i wad. Wprowadzenie tego rozwiązania do porządku prawnego powoduje ograniczenie dyskrecjonalnej władzy administracji podatkowej na rzecz przepisów stosowanych automatycznie, na co organy podatkowe mogą nie być przygotowane. Wdrożenie bezpiecznych przystani musi więc być poprzedzone wyznaczeniem celów gospodarki jako całości oraz solidną analizą korzyści i kosztów, które się z nimi wiążą, ponieważ bezpieczne przystanie mogą z jednej strony pobudzić handel zagraniczny, a z drugiej obniżyć wpływy budżetowe.


[1]Przygotowano na podstawie: OECD Transfer Pricing Guidelines for Multinational Enterprises and Tax Administrations, rozdz. IV, Paryż 2010. oraz „Rachunkowość w zarządzaniu cenami transferowymi”, Przemysłam Kabalski, wyd. Oddk, Gdańsk 2001, str.127 -129.

© DMS TAX Sp. z o.o. 2014

Właściwe wsparcie
dla Twojego biznesu

Świadczymy usługi z zakresu:

 Zobacz >>

Masz kontrolę cen transferowych? Skorzystaj
z pomocy ekspertów DMS TAX.

Skontaktuj się z nami:

Kontrola cen

lub zadzwoń:
+48 71 79 25 991