top

Administracyjne metody unikania i rozwiązywania sporów dotyczących wyceny transferu

Rozdział IV Wytycznych OECD w sprawie cen transferowych dla przedsiębiorstw wielonarodowych oraz administracji podatkowych przedstawia i szczegółowo opisuje procedury administracyjne, które mogą znaleźć zastosowanie w przypadku sporów dotyczących wyceny transferu[1].

Spory na tym tle mogą zaistnieć między podatnikami i administracjami podatkowymi, a także pomiędzy różnymi administracjami podatkowymi.

Sytuacja sporna może powstać nawet jeśli przestrzegane są Wytyczne OECD, a zasada ceny rynkowej jest sumiennie stosowana. Dzieje się tak, ponieważ podatnicy oraz administracje podatkowe mogą na podstawie tych samych danych dojść do odmiennych wniosków odnośnie rynkowej wysokości wyceny transferu. Rozbieżności takie wynikają ze złożoności niektórych zagadnień wyceny transferu oraz trudności w interpretacji i ocenie okoliczności poszczególnych przypadków.

Jeśli dwie administracje podatkowe przyjmą odmienne stanowiska w stosunku do danej transakcji może dojść do zjawiska podwójnego ekonomicznego opodatkowania. Zjawisko to polega na tym, że ten sam dochód zostanie włączony do podstawy opodatkowania przez więcej niż jedną administrację podatkową. Podwójne opodatkowanie jest oceniane jako niepożądane i dąży się do jego eliminacji, ponieważ tworzy ono barierę dla rozwoju handlu międzynarodowego i przepływów inwestycyjnych.

W Wytycznych OECD można znaleźć informacje dotyczące kilku administracyjnych metod rozwiązywania sporów powstałych ze względu na korekty wyceny transferu oraz sposobów unikania podwójnego opodatkowania. Metody te są następujące [2]:

  • korekty współzależne, 
  • procedura polubowna,
  • jednoczesne kontrole podatkowe,
  • bezpieczne przystanie,
  • uprzednie porozumienia w sprawie cen transferowych,
  • arbitraż.

Każdy kraj tworzy i wdraża własne zasady podatkowe oraz wypracowuje procedury wykorzystywane przez administrację. Wynika to z suwerenności poszczególnych krajów, cech szczególnych odrębnych systemów podatkowych oraz kompetencji każdego z krajów. Zaznaczyć jednak należy, że rzetelne stosowanie zasady ceny rynkowej wymaga jasnych przepisów proceduralnych, tak aby zapewnić dostateczną ochronę podatnika i aby upewnić się czy wpływy podatkowe nie zostaną przeniesione do innego państwa.

Administracje podatkowe, w stosunku do transakcji zawieranych przez podatnika z podmiotem zagranicznym, powinny także uwzględniać i przewidywać skutki, które mogą wyniknąć dla innych administracji podatkowych w wyniku stosowanych przez nie metod wyceny transferu oraz powinny starać się nie tylko o sprawiedliwy podział podatków pomiędzy krajami, ale również zapobiegać podwójnemu opodatkowaniu podatników.

Wycena transferu
Wycena transferu nie jest nauką ścisłą, dlatego zazwyczaj oszacowana cena transferu wybrana jest przez podatnika spośród wartości mieszczących się w możliwym do zaakceptowania przedziale liczbowym. Sprawia to, że nie istnieje żadna zupełnie jednoznaczna dla danej transakcji cena. Podobnie problemów może nastręczać wybór metody wyceny transferu, ponieważ istnieją transakcje, w odniesieniu do których można stosować różne metody, które dają zróżnicowane rezultaty. Przy skomplikowanych zagadnieniach wyceny transferu zarówno podatnik, jak i kontroler podatkowy o najlepszych intencjach i działający w dobrej wierze mogą popełnić pomyłkę, ze względu na złożoność i mnogość faktów, które należy ocenić. Dlatego też zachęca się kontrolerów podatkowych, aby wykazywali elastyczność i nie wymagali od podatników przy wycenie transferu precyzji, która w pewnych okolicznościach jest niemożliwa. Kontrolerów zachęca się również do uwzględniania opinii handlowej podatnika dotyczącej stosowania zasady ceny rynkowej, tak aby badanie cen transferowych zostało przeprowadzone w nawiązaniu do realiów rynkowych.

Ciężar dowodu
Kwestią poruszaną w rozdziale IV Wytycznych OECD jest także ciężar dowodu w sprawach podatkowych.

W większości krajów spoczywa on na administracjach podatkowych – zarówno w postępowaniu z podatnikiem, jak i w sprawach sądowych. W niektórych krajach istnieje możliwość odwrócenia ciężaru dowodu w sytuacji, gdy stwierdzono, że podatnik nie działał w dobrej wierze, tj. nie współpracował z administracją podatkową, nie stosował się do rozsądnych wymagań odnośnie dokumentacji lub przygotowywał fałszywe lub mylące sprawozdania. Jednakże istnieją także kraje, gdzie ciężar dowodu od początku spoczywa na podatniku.

Wytyczne OECD ostrzegają, że w sprawach wyceny transferu rozbieżne normy w zakresie ciężaru dowodu między państwami członkowskimi mogą stwarzać poważne problemy, jeżeli prawa wynikające z norm dotyczących ciężaru dowodu są rozstrzygane z punktu widzenia zachowania osoby zainteresowanej. Ze względu na możliwe komplikacje analiz wyceny transferu byłoby właściwe, aby zarówno podatnicy, jak i administracje podatkowe ze szczególną rozwagą i umiarem stosowały normy dotyczące ciężaru dowodu w trakcie kontroli wyceny transferu.

Kary
Głównym celem kar stosowanych przez administracje jest powstrzymanie podatników przed nieprzestrzeganiem ustawodawstwa podatkowego i w ten sposób zachęcenie ich do postępowania zgodnie z procedurami takimi jak wymóg dostarczenia potrzebnych informacji czy składania zeznań.

Kary są skonstruowane w taki sposób, że niedopłacenie podatku lub inne uchybienia wobec przepisów podatkowych są bardziej kosztowne niż spełnienie zobowiązań podatkowych. Kary nakładane przez administracje podatkowe obejmują sankcje karne i cywilne.

Sankcje karne są przeznaczone dla karania bardzo poważanych naruszeń przepisów i wiążą się z koniecznością udowodnienia winy podatnika przez administrację podatkową. Znacznie bardziej powszechne są kary administracyjne, które zazwyczaj wiążą się z karami pieniężnymi. Niektóre kary cywilne są ukierunkowane na przestrzeganie zobowiązań natury proceduralnej, takiej jak terminowe składanie zeznań i przekazywanie informacji. Kary pieniężne za zaniżanie podatków są często wymierzane z powodu jednej lub wielu następujących przyczyn:

  • zaniżenia zobowiązania podatkowego przekraczające wartość progową,
  • zaniedbania podatnika,
  • świadomego zamiaru unikania podatku,
  • oszustwa.

Kraje członkowskie OECD zgadzają się jednak co do tego, że nałożenie znacznych kar na podatnika za zaniżenie podatku byłoby zbyt surowe w przypadku, gdyby można było je przypisać błędowi popełnionemu w dobrej wierze niż rzeczywistemu zaniedbaniu czy intencji uniknięcia podatku. Nieuczciwe byłoby też nałożenie poważnej kary na podatników, którzy w dobrej wierze dokonali znacznego wysiłku w celu ustalenia warunków swych transakcji ze swoimi partnerami w sposób zgodny z zasadą ceny rynkowej. Niewłaściwe byłoby też nałożenie kary na podatnika, który podczas wyceny transferu nie wziął pod uwagę danych, do których nie miał dostępu lub nie zastosował metody wyceny transferu, która wymagałaby danych, do których nie miał dostępu. OECD zachęcają poszczególne administracje podatkowe, by uwzględniły powyższe uwagi podczas wprowadzania przepisów dotyczących kar.

 


[1] Przygotowano na podstawie: OECD Transfer Pricing Guidelines for Multinational Enterprises and Tax Administrations, rozdz. IV, Paryż 2010.
[2] Metody te zostały w szczegółowy sposób opisane na naszej stronie internetowej w zakładce „Administracyjne metody unikania i rozwiązywania sporów”.

© DMS TAX Sp. z o.o. 2014

Właściwe wsparcie
dla Twojego biznesu

Świadczymy usługi z zakresu:

 Zobacz >>

Masz kontrolę cen transferowych? Skorzystaj
z pomocy ekspertów DMS TAX.

Skontaktuj się z nami:

Kontrola cen

lub zadzwoń:
+48 71 79 25 991