top

Analiza porównywalności

Rozdział III Wytycznych OECD w sprawie cen transferowych dotyczy analizy porównywalności[1]. Ogólne wskazania w tej sprawie znalazły się w dziale D rozdziału I, natomiast rozdział III zawiera wskazania co do przeprowadzenia analizy porównywalności oraz opisuje jej poszczególne etapy.

Sama analiza porównywalności jest definiowana w Wytycznych jako badanie dwóch elementów – transakcji kontrolowanej oraz transakcji przeprowadzanych na wolnym rynku uważanych za porównywalne. 

Procedura analizy porównywalności
Procedura analizy porównywalności przedstawiona przez OECD nie jest dla podatnika obowiązkowa, lecz uważa się ją za wartą wykorzystania dobrą praktykę. Przy opisie procedury znajduje się także zastrzeżenie, że jej stosowanie nie gwarantuje wyniku zgodnego z zasadą ceny rynkowej, a równocześnie jej niezastosowanie nie oznacza, że wynik nie będzie zgodny z tą zasadą.

Proponowana w Wytycznych procedura analizy porównywalności jest następująca:

Etap 1: Ustalenie lat objętych analizą
Wskazanie okresu, który będzie brany pod uwagę jest warunkiem niezbędnym do rozpoczęcia pracy nad analizą porównywalności. Bez wiedzy co do tego, które lata powinny być objęte badaniem nie można bowiem zgromadzić odpowiednich danych porównywalnych.

Etap 2: Analiza całokształtu okoliczności dotyczących podatnika
Na tym etapie przeprowadza się analizę sektora, otoczenia konkurencyjnego oraz wszelkich innych czynników i elementów opisujących środowisko, w którym podatnik działa. Dzięki takim informacjom łatwiej jest zrozumieć okoliczności zawarcia danej transakcji.

Etap 3: Badanie transakcji kontrolowanej i wybór podmiotu porównywanego
Aby zrozumieć badane transakcje kontrolowane należy przeprowadzić analizę funkcjonalną, która pozwoli wybrać odpowiedni podmiot do prowadzenia porównań, a także ustalić metodę wyceny transferu najwłaściwszą dla danej transakcji. Na tym etapie określa się także wskaźniki finansowe, które będą sprawdzane (w przypadku metody zysku transakcyjnego) oraz ustala się wszelkie inne ważne czynniki, które powinny być wzięte pod uwagę.

Etap 4: Zbadanie istniejących wewnętrznych transakcji porównywalnych
Takie transakcje przeprowadzane są pomiędzy stroną transakcji kontrolowanej a stroną niezależną. Wewnętrzne transakcje porównywalne mają zatem bardziej bezpośredni i ściślejszy związek z badanymi transakcjami kontrolowanymi niż zewnętrzne transakcje porównywalne, a dostęp do danych o nich jest pełniejszy i mniej kosztowny.

Etap 5: Identyfikacja dostępnych źródeł informacji o zewnętrznych transakcjach porównywalnych oraz ocena ich wiarygodności
Transakcje tego typu są zawierane pomiędzy dwoma przedsiębiorstwami niezależnymi, z których żadne nie jest stroną transakcji kontrolowanej. Dostęp do wartościowych informacji o takich transakcjach jest utrudniony, ponieważ dane ogólnodostępne tj. znajdujące się w darmowych lub płatnych bazach danych, są wykorzystywane raczej do porównywania przedsiębiorstw niż transakcji, a same dane transakcyjne o podmiotach trzecich są rzadko dostępne.

Etap 6: Wybór najwłaściwszej metody wyceny transferu
Zależnie od wybranej metody ustalania ceny konieczne może być określenie wskaźnika finansowego właściwego do zastosowania w praktyce. Etap ten sprowadza się do wskazania, która z metod ustalania cen transferu jest najwłaściwsza w danym wypadku. Procedura wyboru powinna uwzględniać silne i słabe strony uznanych przez OECD metod, spójność wybranej metody z charakterem badanej transakcji kontrolowanej ustalonej na podstawie analizy funkcjonalnej, dostępność wiarygodnych informacji koniecznych do zastosowania wybranej metody, stopień porównywalności pomiędzy transakcjami kontrolowanymi i niekontrolowanymi, w tym wiarygodność niezbędnych korekt porównywalności.

Etap 7: Identyfikacja potencjalnych transakcji porównywalnych
W tym etapie następuje ustalenie podstawowych danych charakterystycznych, uznanych jako potencjalnie porównywalne na podstawie właściwych czynników ustalonych na Etapie 3 i zgodnych z czynnikami porównywalności tj.: charakterystycznymi cechami dóbr i usług, analizą funkcjonalną, klauzulami umownymi, warunkami ekonomicznymi oraz strategiami przedsiębiorstw.

Etap 8: Określenie porównywalności i w razie potrzeby dokonanie niezbędnej korekty
Korekty porównywalności należy zastosować w celu wyeliminowania różnic pomiędzy badanymi elementami / sytuacjami / transakcjami, z których żadna z metodycznego punktu widzenia nie ma istotnego wpływu na przedmiot badania. Dokonanie korekt powinno się zatem rozważać jedynie wtedy, gdy oczekuje się, że mogą one poprawić wiarygodność wyników.

Etap 9: Interpretacja i stosowanie zebranych danych, ustalenie wolnorynkowego wynagrodzenia
Zaleca się, by na tym etapie podatnicy w ramach dobrej praktyki ustalili procedurę pozwalającą na monitorowanie i kontrolowanie ich cen transferowych z uwzględnieniem zakresu transakcji, ich złożoności, poziomu ponoszonego ryzyka i faktu, że zostały dokonane w stałych lub zmieniających się warunkach.

W odniesieniu do porównywalności transakcji mogą pojawić się wątpliwości co do terminów gromadzenia i wytwarzania informacji. Za najbardziej wiarygodne są uznawane informacje dotyczące warunków porównywalnych transakcji  niekontrolowanej przeprowadzonej w tym samym czasie, co transakcja kontrolowana. Są one najbardziej wartościowe dla przeprowadzania analiz porównywalności, ponieważ dostarczają wiedzy na temat tego, w jaki sposób zachowywały się podmioty niezależne w warunkach analogicznych do tych, które wpływały na transakcję kontrolowaną.

Znacznym utrudnieniem dla podatnika może być w takiej sytuacji ograniczony dostęp do danych transakcyjnych podmiotów trzecich. Aby złagodzić skutki braków informacyjnych zaleca się więc, przy przygotowywaniu analizy porównywalności sięgnąć również do danych i wiadomości dotyczących lat poprzednich w stosunku do roku realizacji transakcji. Informacje takie musiałyby jednak zawierać nie tylko informacje o porównywalnych transakcjach w latach poprzednich, lecz także uwzględniać zmiany ekonomiczne i rynkowe, jakie mogły nastąpić w analizowanym okresie. Sprawiłoby to, że podatnik przeprowadzając analizę porównywalności nie opierałby się jedynie na danych historycznych dotyczących cen, lecz potrafiłby uzasadnić zmiany ich poziomu w czasie. Takie podejście do analizy porównywalności nazywane jest w Wytycznych OECD „ustalaniem cen wolnorynkowych” (ex ante).

Druga możliwość przedstawiana podatnikom polega na weryfikacji wyniku wolnorynkowego (ex post) w celu wykazania, że warunki przeprowadzenia badanej transakcji były spójne z zasadą pełnej konkurencji. Taka weryfikacja następuje zwykle jako część procedury przygotowywania deklaracji podatkowej na koniec roku. Dane dotyczące lat następujących po roku zawarcia transakcji również mogą być użyteczne dla zbadania wyceny transferu, lecz należy uważać by uniknąć wypaczenia wyników analizy retrospektywnej.

Badanie danych wieloletnich jest użyteczne w analizie porównywalności, lecz nie jest ono obowiązkowe. Dane i informacje wieloletnie powinny być stosowane jedynie w przypadkach, gdy poprawiają analizę wyceny transferu. Mogą być one przydatne np. dla uzyskania informacji o koniunkturach na rynku, warunkach w jakich działają przedsiębiorstwa porównywane oraz o cyklach życia produktu. Zaznaczyć jednak należy, że nie jest właściwe ustalanie obowiązkowych norm w odniesieniu do liczby lat, które miałyby być objęte analizą wieloletnią.

Problematyczne, w szczególności dla małych i średnich przedsiębiorstw, są natomiast koszty, jakie należy ponieść w celu zidentyfikowania możliwych danych porównawczych i uzyskania o nich szczegółowych informacji. Dlatego zarówno administracje podatkowe, jak i sami podatnicy powinni rozsądnie podchodzić do wymogu przeprowadzania analizy porównywalności. Podczas przeprowadzania takiej analizy niekoniecznie trzeba dokonać wyczerpującego badania wszystkich źródeł potencjalnie ważnych informacji. Strony zainteresowane wynikami analizy porównywalności powinny rozważnie dokonać osądu czy zastosowane dane porównawcze są wystarczające i wiarygodne.

 


[1] Przygotowano na podstawie: OECD Transfer Pricing Guidelines for Multinational Enterprises and Tax Administrations, rozdz. III, Paryż 2010.

© DMS TAX Sp. z o.o. 2014

Właściwe wsparcie
dla Twojego biznesu

Świadczymy usługi z zakresu:

 Zobacz >>

Masz kontrolę cen transferowych? Skorzystaj
z pomocy ekspertów DMS TAX.

Skontaktuj się z nami:

Kontrola cen

lub zadzwoń:
+48 71 79 25 991