top

Zaaplikuj
czekamy na Ciebie

Zespół Cen Transferowych wiesz co potrafisz w TP

Czujesz potrzebę zmiany, praca w średniej przyjaznej firmie we Wrocławiu, bez korporacyjnego stresu, formalizmu i procedur na parzenie kawy pracujemy pomiędzy 8 a 17 równocześnie mamy czas na … życie.

Cash pooling a obowiązek sporządzania dokumentacji podatkowej wynikający z art. 9a Ustawy CIT

Anna Jarecka

Usługi cash poolingu są jednym z narzędzi zarządzania płynnością finansową grup kapitałowych. Polegają one na optymalizowaniu zarządzania finansami poprzez koncentrowanie na wspólnym rachunku grupy środków pochodzących z rachunków jednostkowych poszczególnych podmiotów wchodzących w skład grupy. Zastosowanie takiego rozwiązania pozwala na:

  • kompensowanie przejściowych niedoborów środków finansowych, wykazywanych przez niektórych uczestników usługi cash poolingu, nadwyżkami osiąganymi przez inne podmioty,
  • minimalizację globalnych kosztów kredytowania podmiotów grupy,
  • optymalizację kosztów i przychodów odsetkowych w ramach grupy.

Cash pooling jest mechanizmem znanym w wielu państwach i często wykorzystywanym przez grupy kapitałowe (choć nie ma przeciwwskazań, by z tego rozwiązania korzystały np. pojedyncze sklepy zrzeszone w ramach sieci handlowej). W polskim prawie nie wykształciły się jednak kompleksowe regulacje dotyczące usług cash poolingu.

 Pośrednie odniesienie do tej instytucji znalazło się w rozporządzeniu Rady Ministrów[1], które nakłada na rezydentów rozliczających się z nierezydentami na podstawie umów o wielostronnych rozliczeniach w ramach grupy kapitałowej obowiązek informowania Narodowego Banku Polskiego o zawieraniu tego typu kontraktów oraz składania kwartalnych sprawozdań o  ich wykonywaniu.

 Art. 93a Ustawy – Prawo bankowe[2] stanowi natomiast, że bank może zawrzeć ze spółkami tworzącymi podatkową grupę kapitałową (w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób prawnych), reprezentowanymi przez spółkę dominującą w tej grupie, umowę polegającą na stosowaniu skonsolidowanego oprocentowania dla środków zgromadzonych na rachunkach bankowych tych spółek oraz udzielonych im kredytów i pożyczek pieniężnych.

 Brak bardziej szczegółowych regulacji w zakresie cash poolingu pociąga za sobą konieczność korzystania przy jego kształtowaniu z przepisów o swobodzie umów  (art. 353.1 K.C.[3] i następne) i wstąpieniu w prawa zaspokojonego wierzyciela (art. 518 K.C. i następne).

 Zaznaczyć należy, że w umowach cash poolingu podmiotem zarządzającym systemem, czyli tzw. Cash – Pool Liderem, może być zarówno podmiot z grupy kapitałowej, do której należą uczestnicy systemu, jak i niepowiązana lub powiązana instytucja finansowa.

 W kontekście cen transferowych cash pooling nasuwa dwa zasadnicze pytania:

  1.  Czy wzajemne relacje uczestników systemu rozliczeniowego cash poolingu pociągają za sobą obowiązek dokumentacyjny w rozumieniu art. 9a Ustawy CIT[4]?
  2.  Czy usługi świadczone przez Cash-Pool Lidera na rzecz grupy podmiotów powiązanych wymagają przygotowania dokumentacji podatkowej zgodnie z art. 9a. Ustawy CIT?

 Aby odpowiedzieć na pierwsze pytanie należy przypomnieć, że obowiązek dokumentacyjny dotyczy podmiotów dokonujących transakcji z podmiotami powiązanymi bądź rezydentami krajów stosujących szkodliwą konkurencję podatkową. Kluczowe tutaj pojęcie transakcji nie posiada definicji legalnej na gruncie prawa podatkowego ani cywilnego. Zasadne jest więc skorzystanie ze słownikowej definicji tego pojęcia, której brzmienie jest następujące: „transakcja to operacja handlowa dotycząca kupna lub sprzedaży jakichś towarów lub usług”[5].  

 Dotychczas organy podatkowe zgodnie stały na stanowisku, że wzajemnych relacji podmiotów korzystających z usługi cash poolingu nie można uznać za transakcję w tym rozumieniu, co oznacza, że z tytułu uczestnictwa w systemie cash poolingowym nie zachodzi obowiązek sporządzania dokumentacji podatkowej[6]. Podobnie twierdzono, że w przypadku wypłaty odsetek pomiędzy podmiotami powiązanymi korzystającymi
z usług cash poolingu nie można mówić o transakcji, która skutkowałaby powstaniem obowiązku dokumentacyjnego[7]. Taki sposób interpretacji przepisów o cenach transferowych w odniesieniu do systemu cash pollingu został potwierdzony w wielu interpretacjach[8].

 Jednak najnowsza interpretacja z dnia 5.11.2013 roku dotycząca cash poolingu w kontekście cen transferowych zawiera twierdzenie, że „przepis [9a Ustawy CIT] nie wyłącza obowiązku dokumentowania transakcji między podmiotami powiązanymi w ramach cash poolingu. Dokumentacja taka powinna zawierać informacje, które będą niezbędne do oceny, że podatnik uczestniczący w takiej umowie osiąga wyższe korzyści (np. w postaci niższych kosztów), niż gdyby lokował i pożyczał środki finansowe od podmiotów z nim niepowiązanych. Zarazem z dokumentacji tej powinien wynikać ekwiwalentny charakter takiej umowy. Ponadto należy wskazać, że system [cash poolingu] spełnia definicję pożyczki, a zatem stanowi również transakcję w rozumieniu omawianej regulacji. (…) Mając na uwadze treść przytoczonych przepisów oraz informacje przedstawione we wniosku należy stwierdzić, że w związku z uczestnictwem w systemie cash poolingu na spółce będzie spoczywał obowiązek dokumentacyjny wynikający z art. 9a Ustawy CIT, jeśli transakcje pomiędzy jego uczestnikami przekroczą w danym roku podatkowym wartości określone w art. 9a
ust. 2 tej ustawy[9]”.

 Powyższe oznacza, że obowiązek dokumentacyjny dotyczący wzajemnych relacji uczestników systemu cash poolingu musi być określany indywidualnie w zależności od konstrukcji umowy zawartej przez uczestników takiego sytemu i tego jak ma się ona do warunków rynkowych. Stanowisko organów podatkowych mimo wielu powtarzających się głosów nie jest w tej sprawie jednoznaczne, co stanowi kolejną kontrowersję w zagadnieniu opodatkowania i obowiązków formalnych spółek korzystających z cash poolingu.

Odpowiedź na drugie pytanie wymaga natomiast wskazania typowych czynności Cash-Pool Lidera. Należą do nich: uruchamianie transferów pieniężnych, wykonywanie przelewów, ustalanie wysokości transferowanych kwot oraz kalkulacja i rozliczanie odsetek. Z reguły posiada on także informacje o planach finansowych i gospodarczych obsługiwanych podmiotów. Wszystkie wymienione czynności są zgodne ze słownikową definicją transakcji.

W sytuacji, gdy Cash-Pool Lider jest podmiotem powiązanym z podmiotami, na rzecz których świadczy on usługi, to stosunek jego wynagrodzenia  do limitów transakcyjnych określonych w art. 9a ust. 2. Ustawy CIT przesądza o  konieczności opracowywania dokumentacji podatkowej.

Może się także zdarzyć, że funkcję Cash-Pool Lidera pełni bank. Podmiot taki zazwyczaj nie jest powiązany z żadnym z uczestników systemu. Tym samym nie jest spełniony jeden z podstawowych warunków niezbędnych dla powstania obowiązku sporządzania dokumentacji cen transferowych[10].



[1] Rozporządzenie Rady Ministrów z 10 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu, zakresu i terminów wykonywania przez rezydentów dokonujących obrotu dewizowego z zagranicą obowiązków przekazywania Narodowemu Bankowi Polskiemu danych w zakresie niezbędnym do sporządzania bilansu płatniczego oraz bilansów należności i zobowiązań zagranicznych państwa (Dz. U. Nr 218, poz. 1835).

[2] Ustawa Prawo bankowe z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz. U. 1997 nr 140 poz. 939)

[3] Ustawa Kodeks Cywilny  z dnia 23 kwietnia 1964 r. (Dz. U. 1964, Nr. 43, poz. 296).

[4] Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych z dnia 15 lutego 1992 r. (Dz. U. Nr 21, poz. 86).

[5] Uniwersalny słownik języka polskiego, pod. red. S. Dubisza, wyd. PWN, Warszawa 2003

[6] IPTPB3/423-178/12-2/PM

[7] ILPB4/423-254/10-9/MC

[8] Por. IPPB5/423-658/11-6/JC; ILPB3/423-938/10-2/GC;  IBPBI/2/423-1763/10/CzP; IPPB5/423-84/11-4/JC; ITPB3/423-613b/09/DK; IBPBI/2/423-19/10/MS; IBPBI/2/423-484/10/SD; IPPB3/423-245/10-2/PD; ILPB4/423-18/10-7/ŁM; IPPB5/423-437/10-9/JC; ILPB3/423-650/10-7/MM.

[9] ILPB4/423-309/13-3/DS. Potwierdzenie tego stanowiska znalazło się w interpretacji indywidualnej wydanej przez Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach dnia 1 lipca 2014 roku pod sygnaturą IBPBI/2/423-372/14/MS.

[10] IBPBI/2/423-1101/12/MO

Pokaż wszystkie publikacje

© DMS TAX Sp. z o.o. 2014

Właściwe wsparcie
dla Twojego biznesu

Świadczymy usługi z zakresu:

 Zobacz >>

Masz kontrolę cen transferowych? Skorzystaj
z pomocy ekspertów DMS TAX.

Skontaktuj się z nami:

Kontrola cen

lub zadzwoń:
+48 71 79 25 991