top

Zaaplikuj
czekamy na Ciebie

Zespół Cen Transferowych wiesz co potrafisz w TP

Czujesz potrzebę zmiany, praca w średniej przyjaznej firmie we Wrocławiu, bez korporacyjnego stresu, formalizmu i procedur na parzenie kawy pracujemy pomiędzy 8 a 17 równocześnie mamy czas na … życie.

Umorzenie udziałów w podmiocie powiązanym

Anna Jarecka, DMS TAX

Umorzenie udziałów w spółce skutkuje unicestwieniem praw i obowiązków z nimi związanych. Odbywa się ono na podstawie art. 199 Kodeksu Spółek Handlowych[1]. Zgodnie z przepisem umorzenie może być przeprowadzone:

  • za zgodą wspólnika w drodze nabycia udziału przez spółkę – tzw. umorzenie dobrowolne;
  • bez zgody wspólnika, na podstawie uchwały wspólników, zgodnie z trybem przewidzianym w umowie spółki – tzw. umorzenie przymusowe,
  • na skutek ziszczenia się zdarzeń określonych w umowie spółki bez konieczności powzięcia uchwały przez wspólników – tzw. umorzenie automatyczne.

Zgromadzenie wspólników podejmując uchwałę w sprawie umorzenia powinno w niej określić jego warunki, a w szczególności podstawę prawną tego umorzenia oraz wysokość wynagrodzenia przysługującego wspólnikowi za umorzony udział. Wspólnik spółki może jednak wyrazić zgodę na umorzenie jego udziałów bez wynagrodzenia, co sprawia, że dla celów podatkowych nie uzyskuje on przychodu. Bezpośrednim skutkiem umorzenia jest zaś zmniejszenie łącznej wartości nominalnej posiadanych przez wszystkich wspólników udziałów. Umorzenie udziałów nie może jednak prowadzić do zmniejszenia kapitału zakładowego poniżej minimum ustawowego, które w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wynosi 5.000 zł.

Umorzenie udziałów spółki następuje pomiędzy nią a jej udziałowcem (udziałowcami), a więc można przyjąć, że jest to czynność prawna dotycząca jedynie podmiotów powiązanych. Dlatego mogą pojawić się wątpliwości co do tego czy umorzenie udziałów spółki wymaga zastosowania przepisów podatkowych z zakresu cen transferowych.

W interpretacjach indywidualnych wydawanych przez Dyrektorów Izb Skarbowych
w sprawach dotyczących umorzenia udziałów najczęściej pojawiają się następujące wnioski dotyczące tego zagadnienia[2]:

1)   Umorzenie udziałów nie może zostać zawarte przez podmioty niepowiązane,
w związku z czym nie można ustalić czy czynność tę przeprowadzono na warunkach rynkowych. Bark porównywalnych transakcji pomiędzy podmiotami niezależnymi sprawia, że nie jest możliwe ustalenie jakie warunki umorzenia udziałów uzgodniłyby między sobą takie podmioty. Zatem nie istnieje rynek, który stanowiłby punkt odniesienia dla ustalenia czy podczas wykonywania czynności prawnej uwzględniono warunki rynkowe. Zważywszy na brak możliwości ustalenia wartości rynkowej, za niemożliwe należy więc uznać zastosowanie w takim przypadku przepisów
o cenach transferowych[3].

 2)   Można wykazać, że umorzenie udziałów nie stanowi transakcji zgodnie z rozumieniem przepisów o cenach transferowych. Pojęcie transakcji nie posiada definicji legalnej na gruncie prawa podatkowego ani cywilnego. Zasadne jest więc skorzystanie ze słownikowej definicji tego pojęcia, której brzmienie jest następujące: „transakcja to operacja handlowa dotycząca kupna lub sprzedaży jakichś towarów lub usług”[4]. Umorzenie udziałów jest natomiast techniczną czynnością prawną mającą na celu unicestwienie praw i obowiązków wynikających z posiadania tychże udziałów. Oznacza to, że czynność taka nie może stanowić klasycznej transakcji w rozumieniu przepisów o cenach transferowych.

 3)   Umorzenie udziałów następuje za wynagrodzeniem, a nie za cenę. Zgodnie
z art. 535 Kodeksu cywilnego[5] cena jest nieodłącznym elementem umowy sprzedaży, która polega na tym, że sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i mu ją wydać, a kupujący zobowiązuje się tą rzecz odebrać i zapłacić sprzedającemu ustaloną cenę. Opisane w KSH umorzenie udziałów odbywa się za wynagrodzeniem. Termin ten zgodnie ze słownikiem języka polskiego oznacza „zapłatę za pracę” bądź „odszkodowanie za utratę czegoś”.  Zważywszy na zasadę racjonalności ustawodawcy należy uznać, że zastosowanie terminu „wynagrodzenie” było w tym wypadku celowe i nie powinno się go utożsamiać z „ceną”, o której mowa w Kodeksie cywilnym. Czynności prawnej polegającej na umorzeniu udziałów nie można więc zakwalifikować jako umowy sprzedaży, co potwierdza, że nie stanowi ona transakcji
w rozumieniu przepisów o cenach transferowych.

 Zgodnie z powyższym umorzenie udziałów spółki, pomimo tego, że dotyczy podmiotów powiązanych nie mieści się w zakresie przepisów dotyczących cen transferowych. Przyjęcie wynagrodzenia za umarzane udziały w wysokości niższej niż ich wartość rynkowa bądź rezygnacja z wynagrodzenia jest jednostronnym aktem woli udziałowca, którego udziały są umarzane. Dlatego wynagrodzenie to nie może stać się przedmiotem badania organów skarbowych z punktu widzenia cen transferowych.



[1] Ustawa z dnia 15 września 2000 roku Kodeks Spółek Handlowych (Dz. U. Nr 94 poz. 1037). Dalej: KSH.

[2] Por. IPPB3/423-227/09-2/MS, IPPB2/415-118/11-2/AS, IPPB3/423-272/10-2/PD, IBPBII/2/423-35/11/MW, IPTPB3/423-423/13/12-5/MF, IBPBI/2/423-1096/13/JD.

[3] Por. ITPB1/415-635/11/MR.

[4] Uniwersalny słownik języka polskiego, pod. red. S. Dubisza, wyd. PWN, Warszawa 2003

[5] Ustawa – Kodeks cywilny z dnia 23 kwietnia 1964 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zmianami).

Pokaż wszystkie publikacje

© DMS TAX Sp. z o.o. 2014

Właściwe wsparcie
dla Twojego biznesu

Świadczymy usługi z zakresu:

 Zobacz >>

Masz kontrolę cen transferowych? Skorzystaj
z pomocy ekspertów DMS TAX.

Skontaktuj się z nami:

Kontrola cen

lub zadzwoń:
+48 71 79 25 991