Sankcje za niewykonanie dokumentacji podatkowej cen transferowych

W momencie, gdy podatnik nie wypełnia lub też niewłaściwie wypełnia obowiązki związane z przedstawieniem organom podatkowym lub organom kontroli skarbowej dokumentacji cen transferowej może podlegać sankcjom.

Sankcje można podzielić na dwie kategorie:

  • sankcje bezpośrednio dotyczące  podatnika, które są nakładane w oparciu o przepisy podatkowe
  • sankcje grożące kierownikowi jednostki / członkom zarządu / dyrektorom finansowym / głównym księgowym, nakładane w oparciu o przepisy karnoskarbowe.

Jeżeli podatnik nie złoży oświadczenia o sporządzeniu lokalnej dokumentacji cen transferowych lub będzie on zawierał nieprawdziwe informacje, wówczas ustawodawca ma prawo zastosować sankcje.

Sankcje podatkowe

1.     Stan prawny od 01.01.2019

 Ustalenie dodatkowego zobowiązania podatkowego

Od 01.01.2019 r. stawka sankcyjna podatku wynosząca 50% została zastąpiona nową instytucją „dodatkowego zobowiązania podatkowego”, ustalanego przez organ podatkowy.

Warunki zastosowania i wysokość dodatkowego zobowiązania podatkowego

W przypadku decyzji dotyczących podatku CIT lub podatku PIT, z wyjątkiem zryczałtowanych form opodatkowania, dodatkowe zobowiązanie podatkowe wynosi 10% sumy nienależnie wskazanej lub zawyżonej straty podatkowej i niewykazanego w całości lub w części dochodu do opodatkowania.

W przypadku, gdy:

– podstawa do ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego przekracza 15.000.000,00 zł, lub

– strona nie przedłożyła organowi podatkowemu dokumentacji podatkowej, w zakresie tej części podstawy ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego, która wynika a zastosowania przepisów o cenach transferowych i dotyczy transakcji, dla której nie przedłożono dokumentacji podatkowej.

stawka wynosi 20% (podwojenie stawki dodatkowego zobowiązania podatkowego)

Gdy powyższe przesłanki zaistnieją łącznie, stawka wynosi 30% (potrojenie stawki dodatkowego zobowiązania podatkowego).

W przypadku uzupełnienia niekompletnej dokumentacji podatkowej w pełnym zakresie w terminie wskazanym przez organ podatkowym (nie dłuższym niż 14 dni) nie stosuje się przepisu odnoszącego się do nieprzedłożenia dokumentacji podatkowej.

Dodatkowego zobowiązania podatkowego nie stosuje się względem osoby fizycznej, która za ten sam czyn ponosi odpowiedzialność za wykroczenie skarbowe albo za przestępstwo skarbowe.

Możliwość ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego obejmuje wszystkie transakcje z podmiotami powiązany, tj. nie tylko te podlegające obowiązkowi dokumentacyjnemu.

Sankcyjny podatek należny jest od każdego zaniżenia dochodu, również w przypadku straty z działalności.

2. Stan prawny od 01.01.2017

Sankcja 50% w zakresie różnicy pomiędzy dochodem zadeklarowanym a ustalonym przez organ podatkowy.

Zastosowanie stawki 50% nie zwalnia osób odpowiedzialnych za sprawy finansowe i gospodarcze w spółkach lub osoby prowadzące działalność gospodarczą lub będące wspólnikami spółek osobowych od odpowiedzialności na podstawie przepisów Kodeksu Karnego Skarbowego.

Sankcje karno-skarbowe

1. Wraz ze zmianą przepisów o cenach transferowych w 2019 r. zmieniono przepisy o sankcjach karno-skarbowych wynikających ze stosowania tych przepisów. Wprowadzone przepisy art. 80e § 1 KKS oraz art. 56c § 1 KKS odnoszą się wprost do naruszenia obowiązków związanych ze złożeniem oświadczenia o sporządzeniu lokalnej dokumentacji cen transferowych oraz informacji o cenach transferowych. Podsumowanie tych sankcji zawiera poniższa tabela.

Zakres obowiązku Przesłanki Skutki niedopełnienia obowiązku
Oświadczenie o sporządzeniu lokalnej dokumentacji cen transferowych – Niezłożenie oświadczenia właściwemu organowi podatkowemu – Złożenie oświadczenia po terminie – Poświadczenie informacji niezgodnych ze stanem rzeczywistym w złożonym oświadczeniu Kara grzywny do 720 stawek dziennych (tj. od 67 197,60 zł do 26 879 997,60 zł w 2021 r.)   W przypadku mniejszej wagi kara grzywny za wykroczenia skarbowe.
     
Informacja o cenach transferowych – Niezłożenie Szefowi KAS informacji o cenach transferowych
– Złożenie informacji po terminie
– Złożenie nieprawdziwej informacji
Kara grzywny do 720 stawek dziennych (tj. od 67 197,60 zł do 26 879 997,60 zł w 2021 r.)  
W przypadku mniejszej wagi kara grzywny za wykroczenia skarbowe.
     

Poza karami wynikającymi z obowiązków złożenia informacji o cenach transferowych oraz oświadczenia o sporządzeniu lokalnej dokumentacji cen transferowych, obowiązują również inne sankcje opisane poniżej.

Grzywna do 120 stawek dziennych (art. 80 § 1 KKS)

Art. 80 [Zaniedbanie informacji podatkowej]

§ 1. Kto wbrew obowiązkowi nie składa w terminie właściwemu organowi wymaganej informacji podatkowej, podlega karze grzywny do 120 stawek dziennych.

Kodeks karny skarbowy w art. 80 § 1 stanowi, że nieprzedłożenie w terminie 7 dni od dnia żądania (termin zawity) dokumentacji podatkowej, którą charakteryzuje się na gruncie polskiego prawa podatkowego jako informację podatkową, grozi karą grzywny do 120 stawek dziennych w przypadku, gdy po przeprowadzonym postępowaniu podatkowym powstanie dodatkowe zobowiązanie podatkowe.

Stawka dzienna nie może być niższa od jednej trzydziestej części najniższego miesięcznego wynagrodzenia w czasie orzekania w pierwszej instancji ani też przekraczać jej czterystu krotności (art. 23 § 3 KKS).

Przy obecnym, obowiązującym w 2021 roku poziomie minimalnego wynagrodzenia za pracę rozpiętość możliwej wymierzonej kary wynosi od 11 199,60 zł do 4 479 999,60 zł.

  Wymiar grzywien za przewinienie skarbowe w 2021 r.  
  Grzywa za przestępstwo skarbowe  
granice stawki dziennej 1/30 × 2.800 zł
400 × 93,33 zł
93,33 zł – 37.333,33 zł
minimalna grzywana 120 × 93,33 zł 11 199,60 zł
maksymalna grzywna 120 × 93,33 zł 4 479 999,60 zł

Grzywna do 240 stawek dziennych

Art. 80 [Zaniedbanie informacji podatkowej]

§ 1. Kto wbrew obowiązkowi nie składa w terminie właściwemu organowi wymaganej informacji podatkowej, podlega karze grzywny do 120 stawek dziennych.

§ 2. Płatnik, podmiot, o którym mowa w art. 41 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, niepełniący funkcji płatnika, podmiot wypłacający, podmiot gospodarczy lub pośredni odbiorca, który wbrew obowiązkowi nie składa w terminie podatnikowi lub właściwemu organowi wymaganej informacji podatkowej lub informacji, o których mowa w art. 42 ust. 2 pkt 2 lub art. 44d ust. 1, 3, 5 lub 7 powołanej ustawy, podlega karze grzywny do 180 stawek dziennych.

§ 2a. Kto wbrew obowiązkowi nie składa w terminie właściwemu organowi informacji o amerykańskich rachunkach raportowanych, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 października 2015 r. o wykonywaniu Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki w sprawie poprawy wypełniania międzynarodowych obowiązków podatkowych oraz wdrożenia ustawodawstwa FATCA (Dz.U. poz. 1712 oraz z 2016 r. poz. 1579 i 1948) podlega karze grzywny do 180 stawek dziennych.

§ 3. Jeżeli informację określoną w § 1-2a złożono nieprawdziwą, sprawca podlega karze grzywny do 240 stawek dziennych.

§ 4. W wypadku mniejszej wagi, sprawca czynu zabronionego określonego w § 1-3 podlega karze grzywny za wykroczenie skarbowe.

Za złożenie nieprawdziwej informacji podatkowej zgodnie z art. 80 § 3 KKS grozi również sankcja w wysokości do 240 stawek dziennych.

W tym przypadku rozpiętość możliwej wymierzonej kary wynosi 22.399,20 – 8.959.999,20 zł. W przypadku mniejszej wagi  sprawca czynu zabronionego podlega karze grzywny za wykroczenie skarbowe.

  Wymiar grzywien za przewinienie skarbowe w 2021 r.  
  Grzywa za przestępstwo skarbowe  
granice stawki dziennej 1/30 × 2.800 zł
400 × 93,33 zł
93,33 zł – 37.333,33 zł
minimalna grzywana 240 × 93,33 zł 22.399,20 zł
maksymalna grzywna 240 × 37.333,33 zł 8.959.999,20 zł

Grzywna do 720 stawek dziennych, kara pozbawienia wolności, albo obydwie kary łącznie

Art. 54 [Uchylanie się od obowiązku podatkowego]

§ 1. Podatnik, który uchylając się od opodatkowania, nie ujawnia właściwemu organowi przedmiotu lub podstawy opodatkowania lub nie składa deklaracji, przez co naraża podatek na uszczuplenie, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności, albo obu tym karom łącznie.

§ 2. Jeżeli kwota podatku narażonego na uszczuplenie jest małej wartości, sprawca czynu zabronionego określonego w § 1 podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych.

Art. 53 § 14.

Mała wartość jest to wartość, która w czasie popełnienia czynu zabronionego nie przekracza dwustukrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia.

Ustawodawca przewiduje sankcje nie tylko ze względu na niewykonanie czy nieprzedstawienie wymaganej dokumentacji podatkowej, ale także za nierzetelne jej przygotowanie. Podatnik, który uchylając się od opodatkowania nie ujawnia właściwemu organowi przedmiotu lub podstawy opodatkowania lub nie składa deklaracji, przez co naraża podatek na uszczuplenie, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności, albo obu tym karom łącznie.

Jeśli sąd zdecyduje się zastosować najwyższą przewidzianą w przepisie ilość stawek dziennych, to zakres kary wyniesie od 67 197,60 zł. do 26 879 997,60 zł. Ustawa przewiduje, że jeśli kwota podatku narażonego na uszczuplenie jest małej wartości, tj. nie przekracza 200-krotności minimalnego wynagrodzenia za pracę, sprawca czynu określonego w art. 54 § 1 podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych. Oznacza to, że kara pozbawienia wolności grozi podatnikom w sprawach, których wartość przekracza w 2021 roku 560 000 zł.

  Wymiar grzywien za przewinienie skarbowe w 2021 r.  
  Grzywa za przestępstwo skarbowe  
granice stawki dziennej 1/30 × 2.800 zł
400 × 93,33 zł
93,33 zł – 37.333,33 zł
minimalna grzywana 720 × 93,33 zł 67.197,60 zł
maksymalna grzywna 720 × 37.333,33 zł 26.879.997,60  zł

Sankcje karne

Kodeks karny:

art. 271 KK

§ 1. Funkcjonariusz publiczny lub inna osoba uprawniona do wystawienia dokumentu, która poświadcza w nim nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

§ 2. W wypadku mniejszej wagi, sprawca podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.

§ 3. Jeżeli sprawca dopuszcza się czynu określonego w § 1 w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub
osobistej, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.”

Odpowiedzialność karna może dotyczyć członków zarządu podpisujących oświadczenie o sporządzeniu lokalnej dokumentacji oraz warunkach transakcji odpowiadających warunkom jakie zawarłyby podmioty niepowiązane.

Art. 296. § 1. Kto, będąc obowiązany na podstawie przepisu ustawy, decyzji właściwego organu lub umowy do zajmowania się sprawami majątkowymi lub działalnością gospodarczą osoby fizycznej, prawnej albo jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, przez nadużycie udzielonych mu uprawnień lub niedopełnienie ciążącego na nim obowiązku, wyrządza jej znaczną szkodę majątkową, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

Przepis powyższy dotyczyć może sytuacji, w której zostaną nałożone sankcje karno-skarbowe i podatkowe wynikające z działalności konkretnej osoby fizycznej.

Ustawa o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych

Zgodnie z Ustawą o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary podmiot zbiorowy podlega odpowiedzialności, jeśli osoba fizyczna  działająca w imieniu lub w interesie podmiotu zbiorowego w ramach obowiązku lub uprawnienia d o jego reprezentowania, podejmowania w jego imieniu decyzji lub wykonywania kontroli wewnętrznej bądź osoba dopuszczona do działania za zgodą lub wiedzą takiej osoby, popełni przestępstwo skarbowe przeciwko obowiązkom podatkowym określonym w przytaczanym wyżej art. 54 KKS . Podmiot zbiorowy za takie przestępstwo skarbowe osoby fizycznej podlega karze pieniężnej w wysokości od 1000 zł do 5 000 000 zł nie wyższą jednak niż 3% przychodu osiągniętego w roku obrotowym, w którym  popełniono  czyn  zabroniony  będący  podstawą odpowiedzialności podmiotu zbiorowego z sąd.